II FZ 565/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. E. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 11/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. E. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

A. E. zwrócił się na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 30 lipca 2013 r. Podał, że zawiesił działalność gospodarczą. Od kilku miesięcy poszukuje stałej pracy. Dochody uzyskiwane z prac dorywczych wynoszą ok. 1.000 zł i jest to jedyne źródło utrzymania. Skarżący wychowuje samotnie dwóch synów. Nie posiada żadnego majątku. Wykonując wezwanie Sądu Skarżący wyjaśnił, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Zamieszkuje jedynie z dziećmi. W 2013 r. osiągnął dochód w wysokości 9.600 zł. Skarżący nie dysponuje kopią zeznania podatkowego za 2012 r. Przedłożył jedynie potwierdzenie wpłaty podatku dochodowego, mające odzwierciedlać wysokość osiągniętego w 2012 r. dochodu. Dochód ten Skarżący w całości wydatkuje na utrzymanie dzieci. Wskazał, że nie przechowuje paragonów obrazujących zakupy. Przedstawił tylko pokwitowanie wpłaty za obiady dzieci. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej od 2008 r. Nie złożył jednak wniosku o jej zawieszenie. Zaległości alimentacyjne matki dzieci wynoszą 7.200 zł. W ramach ich rozliczenia Skarżący otrzymuje 100-200 zł miesięcznie. Jego zdaniem podjęcie kroków w celu wyegzekwowania powyższych zaległości nie przyniosłoby jakichkolwiek rezultatów. Skarżący nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego domu. Dom ten nabył w 1995 r., zaś w 2008 r. była żona dopuściła się sfałszowania podpisu Skarżącego na umowie sprzedaży domu. W tej sprawie toczy się postępowanie karne i cywilne. Skarżący ponosi jedynie wydatki na energię elektryczną, które wynoszą 90-100 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 11/13, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stwierdził, że w niniejszej sprawie okoliczności, na których Skarżący oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały w głównej mierze opisane, a nie wykazane. Wiąże się to z tym, że Skarżący – na wezwanie Sądu z 8 listopada 2013 r. – nadesłał właściwie tylko dwa dokumenty, tj. pokwitowanie wpłaty za obiady oraz potwierdzenie wpłaty podatku dochodowego. Dokumenty te w żaden sposób nie obrazują jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia tym samym weryfikację twierdzeń Skarżącego o nieprowadzeniu od 2008 r. działalności gospodarczej i utrzymywaniu się jedynie z dochodu z prac dorywczych, szacowanego na poziomie ok. 1.000 zł. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy. Z zawartego w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Skarżący zaś nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na nim ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów, na podstawie których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2010 s. 567 – 568). Z akt sprawy wynika, że skarżący przedłożył na wezwanie Sądu jedynie dwa dokumenty: kopię druku potwierdzenia przelewu kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 roku (k- 63 akt sądowych) oraz kopię dowodu wpłaty kwoty 180 zł za obiady dla swoich dzieci (k-64 akt sądowych). Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych kopii rachunków za czynsz, gaz, prąd, wodę, telefon, żywność itp. Nie dołączył kopii zeznań podatkowych; nie wyjaśnił dlaczego formalnie nie zawiesił działalności gospodarczej, mimo, że jej nie prowadzi. Nie wskazał również z jakich dorywczych prac się utrzymuje, i na czym one polegają. Wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania, a skoro na stronie spoczywa ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy to pochodzące od niej informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Zasadnie zatem wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżący nie udokumentował w sposób wystarczający swojej sytuacji finansowej, czym pozbawił Sąd możliwości wnikliwiej oceny, a w konsekwencji przyznania stronie prawa pomocy. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji