II FZ 558/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 395/14 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi P.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Po 395/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 lutego 2014 r. Odpis postanowienia z pouczeniem o prawie złożenia zażalenia, które powinno zostać sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu 24 listopada 2014 r. Pismem z dnia 27 listopada 2014 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia 18 listopada 2014 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. Zażalenie zostało osobiście sporządzone przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 grudnia 2014 r. odrzucił zażalenie skarżącego wskazując, że zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną sporządzone osobiście przez skarżącego musi skutkować uznaniem tego zażalenia za niedopuszczalne, a w konsekwencji za podlegające odrzuceniu. Pismem z dnia 15 grudnia 2014r. skarżący wniósł na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie powołując się na trudną sytuację finansową, która uniemożliwia poniesienia kosztów sporządzenia pisma procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego polega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Poznaniu odpowiada prawu, bowiem prawidłowo Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie odrzucające zażalenie, które to zażalenie - wbrew wymogom art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) - nie zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. W myśl zaś art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 P.p.s.a.). Ponadto, w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 P.p.s.a. zażalenie takie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Wymóg ten ma na celu zapewnienie zażaleniu odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego, gdyż temu środkowi odwoławczemu, jak i skardze kasacyjnej stawia się wysokie wymagania formalne, których niezachowanie grozi odrzuceniem pisma bez merytorycznego rozpoznania. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2011 r., II OZ 970/11; z dnia 7 maja 2014 r., II FZ 543/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, niesporządzenie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną przez adwokata, radcę prawnego lub podmioty wskazane w art. 175 § 2 lub § 3 p.p.s.a. jest nieusuwalnym brakiem (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04). Zawarte w art. 194 § 4 p.p.s.a. pojęcie "sporządzenie" należy rozumieć jako "napisanie i podpisanie" zażalenia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, ponieważ to podpis wprost wskazuje osobę, która sporządziła zażalenie (por. B. Gruszczyński, A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2013, s. 652 i 559). W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że skarżący wniósł do WSA w Poznaniu zażalenie na postanowienie tegoż sądu odrzucające zażalenie, które to zażalenie nie było podpisane przez żadnego profesjonalnego pełnomocnika wskazanego w art. 175 P.p.s.a. Tym samym wniesiony środek odwoławczy nie spełniał wymogu uregulowanego w art. 194 § 4 P.p.s.a., a tym samym podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny. Obowiązek ustanowiony w ww. przepisie P.p.s.a. ma charakter bezwzględny i żadne szczególne okoliczności nie uprawniają stron do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Okolicznością taką nie może być podniesiona przez skarżącego w zażaleniu sytuacja braku możliwości opłacenia profesjonalnej pomocy prawnej. W takim przypadku, zgodnie z art. 199 w związku z art. 246 § 1 P.p.s.a. stronie postępowania sądowoadministracyjnego przysługuje możliwość wnioskowania o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie skarżącego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2015r. sygn. akt II FZ 130/15 oddalającym zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2015r. sygn. akt I SA/Po 395/14 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji