II FZ 53/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 326/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2022 r., nr [...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. postanawia: I. Przeprowadzić dowód z dokumentów stanowiących: 1) pismo do Prezesa Zarządu Poczty Polskiej z 18 grudnia 2022 r. informujące o braku doręczenia wskazanych w nim przesyłek; 2) pismo z 14 stycznia 2023 r. do Prezesa Zarządu Poczty Polskiej informujące o wadliwie doręczanych przesyłkach; 3) pismo Poczty Polskiej z 25 stycznia 2023 r. informujące o przeprowadzonej kontroli wraz z wydrukiem przesyłek skierowanych do R.S. II. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 326/22 w sprawie ze skargi R.S. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "DIAS") z dnia 18 lutego 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 26 lipca 2022 r. doręczono stronie skarżącej w trybie art. 73 p.p.s.a. wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Pismem z 16 sierpnia 2022 r., Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku dopełniając czynności, której uchybił wskazując, że nie ze swojej winy nie uiścił wpisu. Nie otrzymał on żadnej korespondencji z sądu ani awiza o nadejściu takiej przesyłki. Wyjaśnił przy tym, że nie jest to pierwszy przypadek niedoręczania korespondencji przez operatora pocztowego. Od wielu lat składa reklamacje w tym zakresie. W załączeniu przedłożył reklamacje z lat 2016-2021 r. Wyjaśnił także, że informacje o nieodebraniu korespondencji z wezwaniem uzyskał w dniu 16 lipca 2022 r. kontaktując się telefonicznie z sądem. Zarządzeniem z 26 września 2022 r. Sąd wezwał Skarżącego o udzielenie informacji, czy zostało wszczęte postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego i czy zostało ono już zakończone. Wezwanie zostało doręczone w trybie "domniemania doręczenia" w dniu 13 października 2022 r. i pozostało bez odpowiedzi. W tak przedstawionym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu za niewystarczające uznał argumenty przedstawione w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, sprowadzające się do twierdzenia, że Skarżący nie otrzymał zawiadomienia (awiza) informującego o możliwości odbioru przesyłki na poczcie. Zauważył, że jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Mimo zawarcia przez Skarżącego we wniosku twierdzenia o złożeniu stosownej skargi u operatora pocztowego, do dnia wydania postanowienia, tj. po upływie prawie pięciu miesięcy od złożenia ewentualnej skargi czy reklamacji nie przedstawił odpowiedzi w tym zakresie. W tej sytuacji nie podważono skutecznie fikcji doręczenia przesyłki, które może być dokonane jedynie przez wykazanie, że adresat nie otrzymał powiadomienia o możliwości jej odbioru w urzędzie pocztowym. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżając je w całości wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Do zażalenia dołączył: 1) pismo do Prezesa Zarządu Poczty Polskiej z dnia 18 grudnia 2022 r. informujące o braku doręczenia wskazanych w nim przesyłek; 2) pismo z 14 stycznia 2023 r. adresowane do Prezesa Zarządu Poczty Polskiej informujące o wadliwie doręczanych przesyłkach; 3) pismo Poczty Polskiej z 25 stycznia 2023 r. informujące o przeprowadzonej kontroli wraz z wydrukiem przesyłek skierowanych do Skarżącego, a zwróconych do adresata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi zatem o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi zostało doręczone Skarżącemu w trybie zastępczym. Sąd pierwszej instancji jednocześnie zaznaczył, że strona skarżąca powinna była wdrożyć postępowanie reklamacyjne. Z przedłożonych do zażalenia pism wynika natomiast, że postępowanie reklamacyjne i wyjaśniające w sprawie przesyłki dotyczącej wezwania do uiszczenia wpisu wdrożone zostało przez Skarżącego w dniu 18 grudnia 2022 r. (k. 48 akt sądowych, pkt 7), czyli przed dniem rozpoznania zaskarżonego postanowienia. Natomiast wyjaśnienia Poczty Polskiej dotyczące procesu doręczania przesyłek w oddawczej skrzynce pocztowej zostały przekazane pismem z dnia 25 stycznia 2023 r. – czyli po dniu rozpoznania zaskarżonego postanowienia. W związku z przedstawionymi powyżej wywodami przyjąć należy, że w sprawie może mieć zastosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny po przeprowadzeniu dowodów z dołączonych do zażalenia dokumentów, może ocenić nowe, przesłane przez Skarżącego dokumenty. W świetle wyjaśnień Poczty Polskiej złożonych w piśmie z 25 stycznia 2023 r. i załączonej dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumenty przedstawione przez Skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Przeprowadzona kontrola w urzędach pocztowych w tym zapis CSS Mobilny Listonosz wykazała, że doręczanie przesyłek i awizacja dokonywana jest prawidłowo. Okoliczności ustalone przez Sąd I instancji wraz z materiałem dowodowym uzupełnionym na etapie postępowania zażaleniowego przed sądem kasacyjnym, pozwoliły zatem na uznanie stanu faktycznego sprawy za kompletny. To z kolei dało sądowi kasacyjnemu możliwość porównania go z hipotezą normy zawartej w art. 86 § 1 p.p.s.a. i stwierdzenia bezzasadności zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy strony skarżącej w uchybieniu temu terminowi. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skoro zatem w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono awizo dotyczące odbioru zarządzenia do uiszczenia wpisu od skargi, to tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, aby strona uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu bez swojej winy. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.