II FZ 528/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 954/15 w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 20 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 954/15, mocą którego odrzucono zażalenie M. O. z 25 września 2015 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 sierpnia 2015 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 4 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W tym samym postanowieniu WSA we Wrocławiu umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z 17 sierpnia 2015 r. WSA we Wrocławiu odmówił skarżącemu udzielenia ochrony tymczasowej z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonego aktu. Pismem z 25 września 2015 r. skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 9 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zarządzeniem z 4 grudnia 2015 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. W piśmie z 16 grudnia 2015 r. skarżący wniósł zażalenie na to zarządzenie oraz ponowił wniosek o przyznanie mu kosztów sądowych. Postanowieniem z 22 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego. W związku z uprawomocnieniem się zarządzenia z 4 grudnia 2015 r. Przewodniczący Wydziału – w oparciu o to zarządzenie – wezwał ponownie skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z 25 września 2015 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego, kolejny raz wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W zaskarżonym postanowieniu WSA we Wrocławiu odrzucił zażalenie skarżącego. Sąd wskazał na utrwalony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z po uprawomocnieniu się orzeczenia w przedmiocie kosztów sądowych, bieg terminu do opłacenia zażalenia (skargi, skargi kasacyjnej), który jest wyznaczony ponownym wezwaniem do uiszczenia wpisu, nie zostaje przerwany nawet wtedy, gdy strona po doręczeniu jej takiego ponownego wezwania wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Upływ terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu obliguje zaś Sąd do odrzucenia środka zaskarżenia. Wynika to z faktu, że odmienne działanie mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, podnosząc, że w kolejnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych podał nowe okoliczności w postaci zwiększenia kwoty zadłużenia z tytułu alimentów na 1 dziecko oraz zwiększenia kwoty odsetek i kosztów od zaległego podatku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania Sąd pierwszej instancji ma obowiązek - stosownie do art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od zażalenia, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu od środka zaskarżenia, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany (por. postanowienie NSA z 6 października 2016 r., sygn. akt I GZ 522/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (v. postanowienie SN z 9 grudnia 2002 roku w sprawie sygn. akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (v. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, postanowienie NSA z 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13). Innymi słowy, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (v. postanowienie SN z 24 kwietnia 1999 r. I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę, co do meritum. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił zażalenie skarżącego, z uwagi na niewykonanie zarządzenia z 5 kwietnia 2016 r., tj. nieuiszczenia w wyznaczonym terminie - pomimo prawidłowego pouczenia - wpisu od tego środka zaskarżenia. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.