II FZ 50/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 215/24 w sprawie ze skargi W. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 1001-IOD-1.601.1.2023.6/PK/U15 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić termin do wniesienia skargi.

Postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 215/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił W. F. (dalej: "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że profesjonalny pełnomocnik skarżącej odebrał zaskarżoną decyzję za pośrednictwem skrzynki na platformie ePUAP 22 stycznia 2024 r., a zatem termin na wniesienie skargi minął 21 lutego 2024 r. Sąd wskazał również że zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnik skarżącej w dniach 11-13 lutego 2024 r. przebywała ona w szpitalu, a następnie na zwolnieniu lekarskim do 25 lutego 2024 r. Niedyspozycja pełnomocnik nie była związana z planowanym zabiegiem, lecz wynikała z nagłego zachorowania wymagającego pilnej interwencji lekarskiej oraz konieczności dojścia do sprawności pozwalającej na świadczenie pomocy prawnej. Niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia, tj. pierwszego dnia po powrocie do pracy pełnomocnik przygotowała wniosek o przywrócenie terminu oraz skargę. W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że w ocenie pełnomocnika opóźnienie w skardze nie jest znaczne, a uchybienie terminu spowoduje dla wnioskodawczyni ujemne skutki poprzez brak możliwości wniesienia skargi i uprawomocnienie się niekorzystnej decyzji. Do wniosku dołączono zwolnienie lekarskie potwierdzające niezdolność do pracy pełnomocnik w okresie od 11 do 25 lutego 2024 r. oraz skargę. W zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik skarżącej powołując się na naruszenie art. 87 § 2 w zw. z art 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu na wniesienie skargi oraz dopuszczenie dowodu z załączonej do zażalenia karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia 13 lutego 2024 r. Ponadto, pełnomocnik strony zawarła wniosek o orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) oraz dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wskazać należy, że uprawdopodobnienie braku winy jest obowiązkiem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu, która stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., nie musi udowodnić braku winy, a jedynie uprawdopodobnić okoliczności świadczące o jej braku. Z brzmienia art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że za dostateczną przesłankę przywrócenia terminu ustawodawca uznał uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności, które - wedle treści wniosku - miały stanowić bezpośrednią przyczynę uchybienia określonego terminu. Uprawdopodobnienie, jak podkreśla się w orzecznictwie, nie daje natomiast pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 95/12).Podkreślenia zatem wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Jak już wyżej wskazano, wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 755/14). W praktyce sądowej utrwalone jest stanowisko, że możliwe jest przywrócenie terminu z powodu złego stanu zdrowia, ale powinno być to potwierdzone stosownym zaświadczeniem lekarskim (zob. postanowienia NSA: z dnia 17 października 2013r., sygn. akt I FZ 397/13, z dnia 3 października 2013r., sygn. akt I FZ 410/13, z dnia 4 kwietnia 2012r., sygn. akt II OZ 245/12). Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić Sądowi pierwszej instancji błędnej oceny stanu faktycznego oraz prawnego. W świetle dowodu przedstawionego jednak dopiero w zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, tj. karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia 13 lutego 2024 r. należy ponownie ocenić brak winy w uchybieniu omawianego terminu. W związku z powyższym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona w zażaleniu argumentacja uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez pełnomocnika skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny dał wiarę twierdzeniom podniesionym w zażaleniu, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia skargi było nagłe zachorowanie pełnomocnik i jego następstwa. Pełnomocnik skarżącej udokumentowała swój stan zdrowia dokumentami lekarskimi, a jego konsekwencje, polegające na uniemożliwieniu racjonalnego działania uprawdopodobniła stosownymi wyjaśnieniami. Z przywołanych przez pełnomocnik okoliczności wynika, że stan zdrowia od dnia 11 lutego 2024 r. był przeszkodą do napisania skargi i jej wniesienia w przepisanym terminie. W świetle powyższego oraz kierując się konstytucyjną zasadą prawa do sądu, należało w oparciu o regulację art. 86 § 1 p.p.s.a., przywrócić termin do wniesienia skargi. Końcowo, odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.