II FZ 458/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1103/16 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 19 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r., I SA/Lu 1103/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił G. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2017 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 19 października 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że przesyłka zawierająca odpis wyroku z uzasadnieniem została doręczona na adres kancelarii pełnomocnika skarżącego w trybie doręczenia zastępczego stosownie do art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w dniu 7 lipca 2017 r. W dniu 10 sierpnia 2017 r. skarżący działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 26 października 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną strony od wyroku z dnia 12 kwietnia 2017 r. z uwagi na złożenie jej z uchybieniem 30-dniowego terminu. Skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł 4 grudnia 2017 r. zażalenie na wydane postanowienie i sformułował jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 16 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem terminu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pozostaje fakt odebrania przez pełnomocnika skarżącego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 11 lipca 2017 r. Pełnomocnik skarżącego we wniosku o przewrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wskazał, że przesyłka zawierająca odpis wyroku z uzasadnieniem była do odbioru w placówce pocztowej do dnia 11 lipca 2017 r., dlatego działając w zaufaniu do operatora pocztowego odebrał przesyłkę we wskazanym terminie i wniósł skargę kasacyjną w terminie 30 dni od dnia jej odbioru. Oceniając w tym kontekście działanie strony skarżącej, Sąd uznał, iż nie można przyjąć, że uchybienie przez nią terminowi do złożenia skargi kasacyjnej było niezawinione, a przedstawioną przez niego argumentację za wystarczającą do przywrócenia terminu. Sąd podkreślił, że profesjonalnemu pełnomocnikowi znana jest instytucja doręczenia zastępczego z art. 73 p.p.s.a. Bezpodstawny odbiór przesyłki w terminie późniejszym pozostaje bez wpływu dla biegu terminów ustawowych. Dlatego też zdaniem Sądu pierwszej instancji argumentacja pełnomocnika skarżącego, że skarżący uchybił terminowi, bowiem kierował się on wyłącznie datą do odbioru przesyłki mylnie wskazaną przez operatora pocztowego, nie wskazuje na brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z 19 czerwca 2018 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 16 maja 2018 r., żądając jego uchylenia w całości oraz zasądzenia od Skarbu Państwa – Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania pod postacią przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że strona nie wykazała, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu, którą strona winna uprawdopodobnić we wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Mo. Praw. 2003/8/340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2.10. 2002 r., V SA 793/03, Mo. Praw. 2002/23/1059). Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do Sądu, który winien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy. Z art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uznać należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w rozpatrywanym stanie faktycznym skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Istotnym w przedmiotowej sprawie jest to, że strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, która jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10). Słusznie więc Sąd pierwszej instancji wskazał, że za niewystarczające należy uznać twierdzenie pełnomocnika, iż uchybił terminowi, bowiem kierował się wyłącznie datą do odbioru przesyłki mylnie wskazaną przez operatora pocztowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie wskazuje na brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił. NSA nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, o co wnoszono w zażaleniu, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym