II FZ 435/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 157/13 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 i 2009 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r., I SA/Po 157/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek W. R.(zwanego dalej skarżącym) z dnia 30 listopada 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od koszów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 i 2009 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że wniosek skarżącego z dnia 30 listopada 2016 r. jest w niniejszej sprawie już czwartym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (a piątym w ogóle). W sprawie winien znaleźć zatem zastosowanie przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r. o sygn. akt II FZ 282/12, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl- dalej: CBOSA). Zatem wniesiony wniosek powinien zostać porównany z poprzednim wnioskiem (tj. wnioskami z dnia 19 marca 2013 r., z dnia 1 stycznia 2014 r., z dnia 6 listopada 2014 r. i z dnia 12 października 2015 r.). Dopiero w przypadku dostrzeżenia, że strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska, sąd byłby zobligowany do wydania orzeczenia uwzględniającego żądanie strony. Dokonując takiego porównania sąd I instancji doszedł do przekonania, że strona nie powołała żadnych nowych okoliczności. W kolejnym wniosku skarżący powołuje się bowiem na te same okoliczności, co w poprzednich, tj. że jest osobą niepełnosprawną, leczącą się psychiatrycznie, nie posiada majątku o znacznej wartości, utrzymuje się z renty w wysokości ok. 1.424,- zł, jest żonaty jednakże z żoną posiada rozdzielność majątkową i nie prowadzi z nią wspólnie gospodarstwa domowego. Sąd zaznaczył, że złożone przez skarżącego oświadczenie majątkowe po raz kolejny nie pozwalało na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, albowiem wnioskodawca ponownie nie udzielił odpowiedzi i nie przedłożył dokumentów obrazujących sytuację majątkową i finansową jego żony. Wskazanych braków nie uzupełnił też na etapie sprzeciwu. Sąd wskazał, że obraz sytuacji majątkowej skarżącego, wynikający z akt sprawy, nie uległ istotnej zmianie od chwili uprzednio wydanego postanowienia w sprawie prawa pomocy. Z tych też względów sąd nie dopatrzył się podstaw uzasadniających weryfikację wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W zażaleniu (zatytułowanym "skarga") skarżący podniósł, że po raz kolejny oświadcza, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Tylko względy humanitarne przemawiają za tym, że razem mieszkają. Podniósł również, że nie przeprowadzono postępowania rozwodowego z uwagi na "sytuację finansową, niemożliwość poniesienia kosztów postępowania sądowego (rozwodowego) oraz stan zdrowotny wnioskodawcy". Strona podkreśliła, że orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wykluczają jakąkolwiek pracę. Dołączyła postanowienie o umorzeniu postępowania dotyczącego zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. Z postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia 18 marca 2016 r. wystawionego przez inspektora kontroli skarbowej w sprawie uszczuplenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. wynika, że po przeprowadzeniu badań psychiatrycznych podejrzanego uzyskano opinie sądowo-psychiatryczną z dnia 28 marca 2015 r., która wskazuje, że skarżący nie jest zdolny do brania udziału w postępowaniu w charakterze podejrzanego. Karalność czynu ustała z dniem 31 grudnia 2015 r. Skarżący wskazał również, że "jest stwierdzenie o opinii biegłego wykluczającego uczestnictwo wnioskodawcy w jakimkolwiek charakterze przed sądem". Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 9 marca 2017 r. wynika, że strona ma znaczny stopień niepełnosprawności. Wymaga z korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji i istnieje konieczność pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością w egzystencji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem jeżeli zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należało, że skarżący w złożonym ponownie wniosku nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego we wcześniejszym postanowieniu sądu. Z przedstawionego wniosku nie wynika bowiem, że w sprawie zaszły zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, które umożliwiałyby udzielenie pomocy z budżetu państwa. W nowym wniosku strona powołuje bowiem te same okoliczności, co w poprzednim tj. że jest osobą niepełnosprawną, po chemioterapii leczy się ("stomatologia, neurolog, naczyniowiec"), leczy się również psychiatrycznie, nie posiada majątku o znacznej wartości, nie otrzymuje pomocy z opieki społecznej, utrzymuje się z renty w wysokości ok. 1400 zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.