II FZ 411/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Po 431/17 odmawiające wstrzymania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Po 431/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2017 r. w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: W skardze do Sądu pierwszej instancji J. P. (dalej jako: "skarżący") zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania przez organ ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu skarbowego P. z dnia 3 listopada 2016 r. w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30 grudnia 2015 r., a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia przez Sąd pierwszej instancji z uwagi na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, że wykonanie zaskarżonego aktu skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz pozbawi skarżącego majątku, pozwalającego na utrzymanie siebie i członków najbliższej rodziny. Egzekucja pozbawi skarżącego płynności finansowej, niezbędnej do prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, uniemożliwiając nie tylko pokrywanie bieżących wydatków z nią związanychm lecz również uniemożliwiając pokrywanie podstawowych potrzeb egzystencjonalnych skarżącego oraz jego rodziny. W ocenie skarżącego egzekucja pozbawi go w znacznej części środków do życia. Sąd pierwszej instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie noszą znamion wykonalności, bowiem nie przyznają żadnych praw ani nie nakładają żadnych obowiązków. Tym samym nie jest możliwe wstrzymanie ich wykonania w oparciu o regulacje art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., 718; dalej jako: "P.p.s.a."). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w żaden sposób nie wpłynęłoby na sytuację skarżącego. Wstrzymanie wykonalności postanowienia organu uznającego za nieuzasadnione zarzuty wniesione w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, nie byłoby w żadnej mierze równoważne z tymczasowym uznaniem wniesionych zarzutów za zasadne bądź też zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Analizując uzasadnienie skargi w części odnoszącej się do wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu można odnieść wrażenie, że strona skarżąca utożsamia ewentualne wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia ze skutkami, które może wywołać wstrzymanie wykonalności decyzji nakładającej podlegający egzekucji obowiązek. Powyższe zapatrywanie jest jednak niewłaściwe, bowiem tymczasowe pozbawienie na potrzeby postępowania sądowoadministracyjnego przymiotu wykonalności ostatecznej decyzji może nastąpić jedynie w postępowaniu sądowoadministracyjnym mającym za przedmiot taką właśnie decyzję. Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że do skargi nie dołączono żadnych dokumentów świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonego aktu może skutkować wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przedłożył zwłaszcza żadnych dokumentów świadczących o posiadanym przez niego majątku, w postaci choćby wyciągów z rachunków bankowych. Braki w powyższym zakresie nie pozwalają na ustalenie wartości środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżący, co implikuje również brak możliwości dokonania oceny czy dalsze prowadzenie egzekucji skutkować będzie uszczerbkiem w środkach obrotowych, powodującym zachwianie płynności w regulowaniu wymagalnych zobowiązań pieniężnych, narażającym na szwank prowadzą przez skarżącego działalność gospodarczą, co świadczyłoby o występowaniu w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Zarzucił w nim naruszenie art. 61 § 2 pkt 1, art. 61 § 3 oraz art. 61 § 4 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego postanowienia, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku przez organ na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniósł o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z powodu prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Względnie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 62 § 1 P.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest zatem ocena, czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Z zaskarżonego postanowienia, którym utrzymano w mocy postanowienie uznające za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone na postępowanie egzekucyjne, nie wynika zatem wprost obowiązek uiszczenia konkretnej kwoty zobowiązania podatkowego. Nie kreuje ono obowiązku podatkowego, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem akt prawny nie noszący znamion wykonalności, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od skarżącego (ustalonej inną decyzją administracyjną) zaległości podatkowej. Skarżący łączy dwie odrębne - z punktu procesowego - sprawy. Czym innym jest bowiem egzekucja z majątku skarżącego, a czym innym są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Poprzez zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skarżący stwierdza określone okoliczności, które stoją na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Rolą organów jest zweryfikować te twierdzenia. Uznanie twierdzeń przez organ nie może podlegać wstrzymaniu wykonania, bowiem bezpośrednio nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków. Wskazać również należy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że nawet gdyby zaskarżone postanowienie cechowało się wykonalnością, to skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową, co i tak uniemożliwiałoby pozytywne ustosunkowanie się do wniosku. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Jako że przedmiotem postanowienia, którego wstrzymania wykonania domaga się strona, jest uznanie za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż z uwagi na jego charakter, nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga wykonania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.