II FZ 403/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Go 132/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. na interpretację indywidualną Ministra Rozwoju i Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu) z dnia 28 listopada 2016 r., nr 3063-ILPB1-1.4511.251.2016.1.AMN w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Go 132/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie ze skargi "A. [...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na indywidualną interpretację Ministra Rozwoju i Finansów – Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 28 listopada 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że w odpowiedzi na wystosowane przez spółkę wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (po wydaniu ww. interpretacji indywidualnej), organ stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji. Pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczono skarżącej spółce w dniu 16 stycznia 2017 r. Spółka wniosła skargę na ww. interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, za pośrednictwem organu, w dniu 16 lutego 2017 r. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. WSA w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił ww. skargę jako złożoną po terminie. Pełnomocnik spółki wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na ww. interpretację, załączając do wniosku przedmiotową skargę. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez jej winy, wyjaśniając, iż przesyłka zawierająca odpowiedź na wezwanie do usunięcia prawa dotarła do siedziby skarżącej w dniu 16 stycznia 2017 r. poza godzinami jej urzędowania tj. o godz. 17:06. Wobec braku osoby upoważnionej do odbioru korespondencji przez podatnika, doręczyciel zdecydował się pozostawić przesyłkę u dozorcy budynku - pracownika zewnętrznej firmy outsourcingowej. Dozorca pozostawił odebraną przesyłkę w recepcji firmy skarżącej, nie przekazując osobie odpowiedzialnej za odbiór korespondencji w spółce informacji, iż odbiór przesyłki miał miejsce w dniu 16 stycznia 2017 r. Następnego dnia, pracownik skarżącej E. P., pozostając w błędnym przekonaniu, że przesyłka ta nadeszła w porannej poczcie, zarejestrowała ją w książce korespondencji z datą 17 stycznia 2017 r. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, że przedstawiona przez skarżącą wersja wydarzeń związana z odbiorem przesyłki przez pracownika nieupoważnionego do odbioru korespondencji skarżącej nie znajduje potwierdzenia w zapisach znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej przesyłki. Z potwierdzenia tego wynika, że w dniu 16 stycznia 2017 r. jej odbiór własnoręcznym podpisem potwierdziła E. P. - pracownik posiadający stosowne uprawnienia w tym zakresie; Sąd zaznaczył, że widnieje na nim także pieczęć firmowa skarżącej. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, przedłożone przez skarżącą oświadczenia E. P. oraz K. K. tracą na wiarygodności, zwłaszcza, że skarżąca w żaden inny sposób nie podważyła zapisów widniejących na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W zażaleniu wywiedzionym od tego postanowienia skarżąca spółka zaskarżyła je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania ze szczególnym uwzględnieniem dopuszczenia i przeprowadzenia zawnioskowanych przez podatnika dowodów, względnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie podatnikowi terminu do wniesienia przedmiotowej skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." poprzez dowolne przyjęcie, że podpis pod zwrotnym potwierdzeniem odbioru spornej w niniejszej sprawie przesyłki złożyła E. P., podczas gdy w świetle złożonych przez nią i K. K. oświadczeń oraz dokumentacji księgi korespondencji podatnika oraz ręcznych adnotacji na przesyłce i kopercie, przyjęcie takie było nieuprawnione, a przynajmniej przedwczesne; 2. naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że podatnik nie wykazał, iż nie uchybił terminowi do złożenia skargi na ww. interpretację indywidualną bez swojej winy, podczas gdy w świetle obiektywnie istniejących dowodów (w szczególności zapisów księgi korespondencji oraz ręcznych adnotacji na korespondencji) nie sposób przyjąć, aby członkowie organu zarządzającego podatnika mieli świadomość doręczenia przesyłki w dniu 16 stycznia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 p.p.s.a., jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z 87 § 2 p.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku Sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, dostępne, podobnie jak inne wskazane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Mając na uwadze wyżej przedstawione wymogi dotyczące instytucji przywrócenia terminu stwierdzić należy, że skarżąca nie uczyniła tym wymogom zadość. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji: przedstawiona przez skarżącą wersja wydarzeń związana z odbiorem przesyłki nie znajduje potwierdzenia w zapisach znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej przesyłki. W tym miejscu należy wskazać na wielokrotnie akcentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych kwestię - że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 339/17). Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. W niniejszej sprawie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odbiór spornej przesyłki został dokonany przez E. P. - pracownika spółki, który podejmuje się takich czynności. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się nie tylko podpis E. P. i oznaczenie daty, ale także pieczęć skarżącej spółki. Wszelkie okoliczności, które próbuje wskazać skarżąca we wniosku, i które bliżej przedstawia w zażaleniu, nie podważają skutecznie tegoż ustalenia. Zarówno wyjaśnienia K. K., który miał wg twierdzeń spółki i swojego oświadczenia, odebrać przesyłkę, jak i oświadczenia E. P., nie są w stanie przekonać, że do doręczenia doszło w sposób inny niż wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Skarżąca nie wyjaśnia dlaczego zostało ono podpisane przez jej pracownika, skoro wg twierdzeń spółki pismo odebrał dozorca budynku. Natomiast sposób, w jaki spółka uporządkowała wewnętrzny schemat postępowania w ramach oznaczania terminu nadejścia korespondencji, a także jej przekazywania, nie ma znaczenia dla zachowania ustawowych terminów. Tym samym nieuzasadnione jest zarzucanie, że Sąd nie wyjaśnił dlaczego w księdze korespondencji podatnika przesyłka jest zarejestrowana dopiero w dniu 17 stycznia 2017 r. (dzień później niźli wynika to z potwierdzenia odbioru) - nie było bowiem zadaniem Sądu dokonywać takich ustaleń. Również twierdzenie, że E. P. nie mogła przebywać na terenie miejsca pracy o godzinie 17.06, jest nie do przyjęcia; fakt, że pracownik kończy pracę o godzinie 16.00 nie implikuje niemożliwości przebywania pracownika w miejscu pracy godzinę później. Końcowo można podnieść, że skarżąca powołuje szereg okoliczności, które mają uzasadniać nieprawidłowości w procesie doręczania przesyłki, jednakże są one w sprawie o tyle bez znaczenia, że przy tym wszystkim spółka nie bardzo zmierza do tego, by podważyć treść zwrotnego potwierdzenia odbioru - co ma znaczenie zasadnicze dla rozstrzygnięcia - pomijając niejaką tę kwestię, wyrażając przekonanie, że nie wie właściwie skąd na tymże potwierdzeniu odbioru znalazł się podpis osoby odpowiedzialnej za odbiór korespondencji, ze wskazaniem takiej a nie innej daty, nadto, skąd wzięła się pieczęć spółki. Tym samym nie przekonano skutecznie, że faktyczne doręczenie nastąpiło w innym terminie, co miałoby uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi. NSA pragnie również zastrzec, że Sąd przychylił się do wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia E. P. (stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a), jednak wzięcie go pod uwagę pozostało bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Tym samym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.