II FZ 347/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Po 846/17 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Burmistrza T. z dnia 21 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 846/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") odmówił E. Sp. z o.o. w P. (dalej: "Spółka") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez WSA wynika, że wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r. WSA oddalił skargę Spółki na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia interpretację indywidualną Burmistrza T. W dniu 22 lutego 2018 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 5 marca 2018 r. pełnomocnik Spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Odpis powyższego zarządzenia został skutecznie doręczony na wskazany przez pełnomocnika adres kancelarii adwokackiej w dniu 14 marca 2018 r. Wyznaczony w nim termin upłynął bezskutecznie w dniu 21 marca 2018 r. Wnioskiem z dnia 27 marca 2018 r. pełnomocnik Spółki wystąpił do WSA o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W argumentacji wniosku podniósł, że w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej do dnia 19 marca 2018 r. przebywał na urlopie zagranicznym na Wyspach Zielonego Przylądka, a po powrocie do kraju uległ nagłej chorobie, która uniemożliwiła mu wywiązanie się w zakreślonym przez WSA terminie z nałożonego na niego obowiązku procesowego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia WSA uznał, że pełnomocnik Spółki nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, a zatem brak było podstaw, aby rozpoznać przedmiotowy wniosek zgodnie z jego oczekiwaniami. Na gruncie niniejszej sprawy uzupełnienie braków formalnych nie wymagało osobistego stawiennictwa pełnomocnika Spółki w żadnym sądzie administracyjnym. Korespondencja sądowa była skierowana na adres kancelarii adwokackiej i została odebrana przez adwokata, a nałożony na pełnomocnika obowiązek procesowy sprowadzał się jedynie do złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Nie wymagał zatem w istocie wielkiego nakładu pracy, gdyż sprowadzał się do sporządzenia jednozdaniowego oświadczenia. WSA zauważył, że jakkolwiek z zaświadczenia lekarskiego z dnia 19 marca 2018 r. wynika, że pełnomocnik Spółki miał nakaz leżenia w łóżku i zakaz kontaktu z osobami trzecimi, to jednak całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazuje, że nic nie stało na przeszkodzie, aby pełnomocnik, celem usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie posłużył się, czy też skorzystał z pomocy innej osoby (innego zawodowego pełnomocnika świadczącego usługi prawne w kancelarii adwokackiej, na adres której doręczono wezwanie) w dokonaniu żądanej przez WSA czynności procesowej. Trudno przyjąć, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i w realiach otaczającej rzeczywistości, że pełnomocnik Spółki, nawet podczas choroby, pozbawiony był kontaktu (np. telefonicznego lub emailowego) z innymi osobami (pracownikami wspomnianej kancelarii adwokackiej), z pomocy których mógłby ewentualnie skorzystać. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie: - art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie wskutek uznania, iż Spółka nie dokonała w terminie czynności uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku WSA ze swojej winy; - art. 87 § 2 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku WSA nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. także postanowienia NSA: z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, czyli również winę pełnomocnika. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy zgodzić się z WSA, który wskazał, że okoliczności sprawy nie uzasadniały przywrócenia terminu. Skoro Spółka ustanowiła w postępowaniu administracyjnym profesjonalnego pełnomocnika, mającego działać za nią w tym postępowaniu i reprezentować jej interesy, to działania tego pełnomocnika obciążają mocodawcę, który ponosi skutki tych działań i zaniechań. Spółka nie wykazała, że jej pełnomocnik dołożył wszelkich możliwych starań, jakich należy oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika, w celu uniknięcia powstałego uchybienia. Należy zauważyć, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania prowadzonej działalności zawodowej, aby jego niedyspozycja, nawet spowodowana zdarzeniami losowymi, w tym również chorobą, nie tamowała terminowego wykonywania czynności związanych z tokiem prowadzonego z jego udziałem postępowania. Pełnomocnik powinien wykonywać swe obowiązki z uwzględnieniem należytej staranności. Choroba nie wyklucza możliwości ustanowienia w sprawie substytuta. Pełnomocnik nie wykazał, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób (np. aplikanta, innego zawodowego pełnomocnika świadczącego usługi prawne w kancelarii adwokackiej, na adres której doręczono wezwanie) w dokonaniu czynności. W ocenie Sądu czynność uzupełnienia braku formalnego przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy mogła być wykonana przez innego pełnomocnika, gdyby tylko pozostający na zwolnieniu lekarskim pełnomocnik wykazał się obiektywną starannością. Dlatego też uchybienie terminowi w niniejszej sprawie wynikało z niedołożenia należytej staranności, a ta okoliczność, zgodnie z ugruntowanym poglądem sądownictwa administracyjnego, wyklucza brak zawinienia w rozumieniu art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez WSA okolicznościach faktycznych, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Dlatego też w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia.