II FZ 344/16

Dnia 9 czerwca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 319/14 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatków od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2016 r. o sygn. III SA/Wa 319/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – w sprawie ze skargi S. N. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 listopada 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn – (1) odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 13 października 2015 r. przedmiocie odrzucenia zażalenia; (2) zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. odrzucił zażalenie skarżącego na zarządzenie z dnia 1 lipca 2015 r. Na powyższe postanowienie skarżący również złożył zażalenie. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 listopada 2015 r. pismem z dnia 16 listopada 2015 r. wezwano skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych zażalenia przez nadesłanie odpisu zażalenia wraz z załącznikami. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieuzupełnienie wskazanych braków w wyznaczonym terminie spowoduje odrzucenie zażalenia. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 grudnia 2015 r. (k. 183 akt sądowych). 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji). Odrzucając ww. zażalenie skarżącego, WSA w Warszawie stwierdził, że w myśl art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Mimo doręczenia w dniu 4 grudnia 2015 r. skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków formalnych, braki te nie zostały uzupełnione w wyznaczonym przez Sąd terminie. Wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 178 p.p.s.a., WSA w Warszawie stwierdził, że z tego względu zażalenie należało odrzucić. 4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie, WSA w Warszawie skarżący zażądał "unieważnienia postanowienia WSA, uznanie go za nieważne od początku i nakazanie WSA kontynuowania postępowania w sprawie". Skarżący wyjaśnił w uzasadnieniu, że WSA w Warszawie wezwał go wyłącznie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Wpłata tej kwoty została dokonana w dniu 9 września 2015 r. W zakresie wezwania do "nadesłania (przedmiotowego) odpisu zażalenia" skarżący stwierdził, że go nie otrzymał. Wskazał, że do swojego pisma z dnia 11 listopada 2015 r. dołączył załączniki (parafowane przez niego), tj.: (1) zażalenie (do NSA) datowane na dzień 31 lipca 2015 r., na zarządzenie WSA w Warszawie z dnia 1 lipca 2015 r. wraz ze spiętym z nim załącznikiem do niego; (2) pismo datowane na 13 kwietnia 2015 r. "wezwanie do podjęcia czynności". 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu, zatem zażalenie podlega oddaleniu. W myśl art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Artykuł 49 § 1 p.p.s.a stanowi, że w przypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. w przypadku zażalenia, jeżeli strona w wyznaczonym terminie nie uzupełni jego braków, sąd wojewódzki odrzuci je na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie przesyłkę listowną, zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu i usunięcia braków zażalenia (k. 183 akt sądowych), awizowano w dniu 19 listopada 2015 r. (zawiadomienie o możliwości odbioru tej przesyłki pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej - k. 183 akt sądowych). Skarżący odebrał przesyłkę w dniu 4 grudnia 2015 r. Siedmiodniowy termin do usunięcia braków formalnych zażalenia i uiszczenia wpisu, wskazany w ww. wezwaniu upłynął zatem z dniem 11 grudnia 2015 r. Skarżący uiścił wpis, jednak nie uzupełnił braków formalnych zażalenia. Brak formalny pisma skierowanego do sądu administracyjnego w postaci braku odpisu środka odwoławczego jest brakiem istotnym, uniemożliwiającym w świetle art. 49 § 1 w związku z art. 47 § 1 p.p.s.a., nadanie prawidłowego biegu takiemu pismu. O ile w postępowaniu cywilnym, w art. 395 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeksu postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.), istnieje w określonych sytuacjach możliwość rozpoznania zażalenia bez doręczania stronie przeciwnej jego odpisu, to w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidziano takiej możliwości. Regulacja art. 47 § 1 w związku z art. 194 § 3 p.p.s.a. statuuje obowiązek dołączenia odpowiedniej liczby odpisów zażalenia, zaś zgodnie z art. 195 § 1 p.p.s.a. akta sprawy wraz z zażaleniem wojewódzki sąd administracyjny przedstawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu po doręczeniu zażalenia pozostałym stronom. Problem braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym – stwierdzono, że (1) niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd; (2) złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a, ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazana uchwała w sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., która znajduje zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie. Nieprzedłożenie zatem wymaganych przez art. 47 § 1 p.p.s.a. odpisów wniesionego pisma (m.in. zażalenia) jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu. Reasumując, stosownie do art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest odrzucić na posiedzeniu niejawnym zażalenie, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Brakiem istotnym jest m.in. nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie w odpowiedzi na wezwanie sądu odpisów zażalenia. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. 5.3. Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając prawidłowość rozważań WSA w Warszawie, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.