II FZ 330/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Po 462/17 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi B. P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 41/16 w sprawie ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 5 lipca 2017 r., I SA/Po 462/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę B. P. (dalej: strona, skarżący) o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego sądu z 13 stycznia 2017 r., I SA/Po 41/16. Jak wskazano w uzasadnieniu podstawę odrzucenia skargi stanowił art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 270 i art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), bowiem wniesiono ją przed uprawomocnieniem się orzeczenia kończącego postępowanie (wyroku z 13 stycznia 2017 r.). Pismem z 3 sierpnia 2017 r. zatytułowanym "zażalenie" skarżący występujący w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżył postanowienie sądu pierwszej instancji, wskazując jako podstawę art. 194 § 2 p.p.s.a. Zarządzeniem z 6 października 2017 r. (k. 53 akt) pismo to, z uwagi na brzmienie art. 173 § 1 p.p.s.a. uznano za skargę kasacyjną. Wobec złożenia skargi kasacyjnej przez skarżącego bez zachowania wymogu adwokacko-radcowskiego, do czego obliguje art. 175 § 1 p.p.s.a., postanowieniem z 9 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną. Następnie, pismem z 9 marca 2018 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, sporządzone i podpisane przez pełnomocnika będącego członkiem rodziny. 2. Postanowieniem z 21 marca 2018 r. sąd pierwszej instancji zażalenie to odrzucił na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż przepisy procedury sądowej nakazują w odniesieniu do zażaleń, których przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, zachowanie szczególnego wymogu, jakim jest przymus adwokacko-radcowski (art. 194 § 4 p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że sporządzenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przez osobę nieuprawnioną stanowi brak nieusuwalny, w odniesieniu do którego niemożliwym jest zastosowanie trybu sanacyjnego z art. 49 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący, jak i reprezentujący go pełnomocnik (który podpisał zażalenie z 9 marca 2018 r.), nie należą do kręgu osób uprawnionych do sporządzenia tego środka zaskarżenia. 3. W terminie otwartym do wniesienia zażalenia skarżący wystąpił do sądu z pismem zatytułowanym "skarga o wznowienie postępowania z przyczyn nieważności". Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 17 kwietnia 2018 r. (k. 93 akt) pismo skarżącego z 16 kwietnia 2018 r. uznano za zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z 21 marca 2018 r. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. Stosownie do art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, winien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie strony skarżącej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., stanowi brak niepodlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 20 marca 2012 r., I OZ 169/12; z 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04; z 2 października 2012 r., II OZ 832/12; z dnia 30 czerwca 2011 r., II FZ 318/11, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W niniejszej sprawie odpis postanowienia z 9 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej z uzasadnieniem skarżącemu doręczono wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W szczególności pouczono stronę, iż zażalenie na wskazane postanowienie musi sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wniesione zażalenie nie czyniło zadość wymogowi przymusu adwokacko-radcowskiego. Skarżący, jak również reprezentujący go członek rodziny, nie należą do kręgu podmiotów uprawnionych na podstawie art. 194 § 4 p.p.s.a. do sporządzenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Prawidłowo zatem sąd pierwszej instancji, mając na względzie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił zażalenie strony z 9 marca 2018 r. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że na obecnym etapie postępowania nie może skontrolować i ocenić czy prawidłowo uznano pismo skarżącego z 3 sierpnia 2017 r. zatytułowane "zażalenie" jako skargę kasacyjną. Rozpoznając bowiem zażalenie z 16 kwietnia 2018 r. jest uprawniony jedynie do kontroli prawidłowości postanowienia sądu pierwszej instancji z 21 marca 2018 r. Mając na względzie, że zaskarżone postanowienie WSA w Poznaniu z 21 marca 2018 r. odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.