II FZ 290/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, , , po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G.- Z. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt I SA/Po 840/13 wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. G.-Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 12 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

1. W dniu 24 października 2013 r., I SA/Po 840/13, M. G.- Z. (zwana dalej skarżącą) została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 12 czerwca 2013 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu. W dniu 18 listopada 2013 r. skarżąca wniosła pismo zatytułowane:"zażalenie z wnioskiem", w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wskazała, że w razie nieprzychylenia się do wniosku zostanie pozbawiona prawa do skutecznej obrony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 2. Sądownictwo administracyjne w Polsce jest dwuinstancyjne. Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem drugiej instancji to znaczy, że bada poprawność rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącą do wniesienia opłaty w związku z tym, że skarżąca wniosła skargę. Art. 214 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej: p.p.s.a.) stanowi, że do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Zarządzenie o wezwaniu skierowane do skarżącej było zasadne bowiem skarżąca wniosła do sądu skargę na postanowienie organu. Skoro wniosła skargę – zobowiązana była ponieść koszty z tego tytułu, zgodnie z art. 214 p.p.s.a. W treści zażalenia skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy (czyli zwolnienie z kosztów i ustanowienie pełnomocnika). Kwestie przyznania prawa pomocy rozstrzyga się nie w drodze zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, ale w drodze odrębnego wniosku o przyznanie praw pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu. Jest to wymóg konieczny bowiem art. 257 p.p.s.a. stanowi, że: "Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braku braków strona nie uzupełniła w zakreślonym termin – pozostawia się bez rozpoznania". Zgodnie z art. 245 § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Art. 246 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ustawodawca miał na uwadze zagwarantowanie stronie postępowania prawa do obrony, dlatego wprowadził możliwość ponowienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taki ponowny wniosek musi zostać złożony na urzędowym formularzu i – zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a.- powinien być skierowany do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 252 p.p.s.a. wniosek ten powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, dokładne dane o stanie rodzinnym. To pozwoli sądowi ocenić, czy rzeczywiście strona postępowania nie może ponieść kosztów postępowania. Jeżeli sąd pierwszej instancji, czyli wojewódzki sąd administracyjny przyzna prawo pomocy to zgodnie z art. 253 p.p.s.a. sam zwróci się do właściwego samorządu o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 24 października 2013 r. było prawidłowe, zatem sąd drugiej instancji nie może go zmienić, ani uchylić, a prawo do obrony strony nie dozna uszczerbku, gdyż strona ma możliwość złożenia ponownego wniosku o zwolnienie z kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na postawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.