II FZ 240/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 1092/15 w przedmiocie: wniosku o wyłączenie sędziego Piotra Popka w sprawie ze skargi P.J., K.J., W.J., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 4 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2010 i 2011. postanawia oddalić zażalenie

1. Postanowieniem z 14 marca 2015 r., I SA/Rz 1092/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek K. J. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego w Rzeszowie delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie – Piotra Popka od rozpoznania sprawy I SA/Rz 1092/15 ze skargi P. J., K. J., W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 4 sierpnia 2015 r., [...]. w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2010 i 2011. 2. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec złożonego przez skarżącego wniosku o wyłączenie sędziego w tej sprawie sędzia Piotr Popek złożył oświadczenie z którego wynika, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a".), uzasadniające jego bezstronność w tej sprawie. Okoliczności sprawy, a także treść złożonego przez sędziego oświadczenia, jak i okoliczności powołane w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku nie spełniają przesłanek wyłączenia sędziego sądu administracyjnego. Zdaniem sądu okoliczność, że sędzia Piotr Popek brał udział w wydaniu wyroku skazującego skarżącego na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania nie stanowi przesłanki jego wyłączenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 19 p.p.s.a. wskutek jego niezastosowania i w konsekwencji oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego WSA Piotra Popka w sytuacji, gdy podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności w sposób wystarczający uzasadniają konieczność zastosowania w sprawie powyższej instytucji. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o wyłączeniu sędziego, o zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych oraz ewentualnie o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego. Przepis ten łącznie z art. 18 p.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby je wydającej. Stosownie zaś do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, a także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości, co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). Strona, domagając się zastosowania instytucji wyłączenia sędziego, powołała się na to, że wskazany sędzia brał udział w rozpoznaniu przez Sąd Rejonowy w R., sprawy [...], która nie pozostaje w związku z przedmiotem sprawy rozpatrywanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Okoliczności wskazane wyżej nie mogły uzasadniać uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego w tym postępowaniu. Wniosek o wyłączenie sędziego nie może być oparty na subiektywnym przekonaniu strony, że skoro sędzia wydał w innej sprawie niekorzystny dla niej wyrok, to uczyni to w każdej kolejnej. Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym). Instytucja wyłączenia sędziego nie ma bowiem służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia, a zapobiegać wszelkim sytuacjom, w których powstałaby wątpliwość co do bezstronności sędziego. Jednocześnie zwrócić uwagę należy, że usuwaniu wadliwości postępowania czy rozstrzygnięcia służą środki zaskarżenia i odwoławcze, zagwarantowane w ustawie. Podkreślenia wymaga, że z akt niniejszej sprawy oraz oświadczenia sędziego, którego wniosek dotyczy, nie wynika, ażeby przy jej rozpoznawaniu realnie zachodziły okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego. Nie wynika z nich, aby istniał stosunek osobisty między sędzią, a którąkolwiek ze stron czy ich pełnomocnikiem, mogący mieć wpływ na jego obiektywizm czy też że wpływ na bezstronność mogłyby mieć zaszłe wcześniej zdarzenia w życiu sędziego. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.