II FZ 235/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H.-sp.j. z siedzibą w B. w przedmiocie przywrócenia terminu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1320/14 w sprawie ze skargi H.-sp.j. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 7 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

II FZ 235/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia z 4 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1320/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi H. spółka jawna w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 7 października 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie odpowiedzialności podatkowej płatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że spółka została wezwana do: (1) usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS) w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi; (2) uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Przesyłka polecona z dnia 5 grudnia 2014 r., zawierająca ww. wezwania, została doręczona w dniu 9 grudnia 2014 r. Strona skarżąca, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi, nie usunęła go w wyznaczonym terminie; wpis od skargi został natomiast uiszczony w terminie. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę skarżącej. Odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony upoważnionemu pracownikowi w dniu 19 stycznia 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (tj. daty wpisanej przez odbierającego przesyłkę upoważnionego pracownika, a także datownika wskazującego datę odesłania tzw. "zwrotki" do Sądu). W piśmie nadanym w dniu 27 stycznia 2015 r. strona skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie odpisu KRS. Uzasadniając wniosek, do którego załączono odpis z KRS, strona podniosła, że nie zostało jej doręczone wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Oświadczyła przy tym, że otrzymała jedynie odpowiedź na skargę, dokument zatytułowany "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" oraz zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Podkreśliła, że skoro nie otrzymała wezwania do przedłożenia odpisu KRS, to zasadnym jest przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Zdaniem strony skarżącej, nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu, bowiem nie wiedziała o wezwaniu. Nadto strona skarżąca oświadczyła, że o uchybieniu terminu powzięła wiadomość wraz z doręczeniem postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. 21 stycznia 2015 r. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił ww. wniosek o przywrócenie terminu, stwierdzając, że został on złożony po upływie terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Sąd podniósł, że nie ulega wątpliwości, iż w dacie doręczenia postanowienia z dnia 12 stycznia 2015 r. o odrzuceniu skargi, strona powzięła wiadomość o tym, iż nie uzupełniła braku formalnego skargi. W konsekwencji, wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu tj. niewiedza strony skarżącej o wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi, ustała najdalej z chwilą doręczenia tego postanowienia. W tym miejscu Sąd podkreślił, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru odpisu postanowienia z dnia 12 stycznia 2015 r. wraz z uzasadnieniem wyraźnie wynika, iż został on doręczony w dniu 19 stycznia 2015 r., a nie w dniu 21 stycznia 2015 r., jak wskazuje strona skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu. Sąd wskazał nadto, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki z dnia 5 grudnia 2014 r. wynika, iż stronie skarżącej doręczono wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, co także poddaje w wątpliwość wersję prezentowaną we wniosku o przywrócenie terminu. Przyjęcie zatem nawet najpóźniejszego możliwego terminu ustania przyczyny uchybienia terminu, czyli najbardziej korzystnego dla strony skarżącej w tym zakresie, prowadzi do konkluzji, że rozpatrywany wniosek jest spóźniony. Wobec powyższego, Sąd podniósł, że skoro postanowienie z dnia 12 stycznia 2015 r. o odrzuceniu skargi zostało doręczone w dniu 19 stycznia 2015 r., to termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął zatem najpóźniej w dniu 26 stycznia 2015 r., strona skarżąca złożyła zaś ów wniosek w dniu 27 stycznia 2015 r. W zażaleniu na to postanowienie zarzucono naruszenie art. 87 § 1 w zw. z art. 88 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki opisane w ww. przepisach, w związku z czym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że skarżącej nigdy nie doręczono wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi polegających na przedłożeniu odpisu KRS a wiadomość o uchybieniu powzięła dopiero z chwilą doręczenia jej postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. dnia 20 stycznia 2015 r., nadmieniając przy tym, że nie ponosi winy w niedotrzymaniu terminu, bowiem nie wiedziała o wezwaniu. Podnosząc, że postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu zostało doręczone w dniu 20 stycznia 2015 r., skarżąca na poparcie swoich twierdzeń wniosła o przeprowadzenie dowodów z załączonych wydruków ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. Z dokumentów tych ma wynikać, że przesyłka została doręczona 19 stycznia 2015 r. o godzinie 20:44, co nie było możliwe, bowiem Urząd Pocztowy B. [...] w dni robocze jest czynny w godzinach od 7:00 do 19:00, co prowadziłoby do konkluzji, że doręczenie nastąpiło niemalże dwie godziny po zamknięciu placówki. W odpowiedzi na ww. zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wniósł o jego oddalenie i utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zaś zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu i równocześnie dokonać czynności procesowej, która nie została dokonana w terminie. W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu strona powinna wskazać okoliczności uzasadniające dopuszczalność samego wniosku ze względu na zachowanie terminu do jego złożenia. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia np. w przypadku choroby od jej zakończenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 20/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). W doktrynie podnosi się, że określenie "od czasu ustania przyczyny" ma charakter obiektywny i nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem strony, że przyczyna ta ustała w tym, a nie innym czasie (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2009, s. 267). Oznacza to, że zwrotu tego nie można traktować w ten sposób by prowadziło to do uznania, iż chwila ta jest tożsama z momentem, w którym strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, [red.] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński, wyd. 3, Warszawa 2009, s. 261). Podnieść przy tym trzeba, że w niniejszej sprawie strona twierdzi, że uchybiła terminowi dlatego, iż nie otrzymała wezwania do przedłożenia odpisu KRS, co jest stanowiskiem o tyle błędnym, że jeżeli nawet faktycznie do doręczenia takiego wezwania by nie doszło, stosownym środkiem procesowym do poczynienia ustaleń w tym zakresie byłaby skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi. Skarżąca wnosi jednak o przywrócenie terminu, czyli stwierdza, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże bez jej winy. Sąd pierwszej instancji, sprawdzając ów wniosek, doszedł do przekonania, że nie spełnia on wymogu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a., to znaczy, że został on złożony po upływie terminu określonego w tym artykule – a tym samym winien być odrzucony, stosownie do art. 88 zd. 1 p.p.s.a. Co szczególnie istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku (por. B. Dauter, Prawo o postępowaniu..., s. 268). W jego treści natomiast skarżąca wskazała, że przyczyna uchybienia terminu ustała w momencie doręczenia postanowienia z dnia 12 stycznia 2015 r. o odrzuceniu skargi. Tym samym, zasadnie Sąd pierwszej instancji skupił się na ustaleniu kiedy do niego obiektywnie doszło (nie zaś na jaką chwilę określa ten czas strona). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podniósł przy tym, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru odpisu ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem wynika, iż został on doręczony w dniu 19 stycznia 2015 r., a tym samym termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął najpóźniej w dniu 26 stycznia 2015 r. W zażaleniu nie udało się stronie skutecznie podważyć tego ustalenia. Skarżąca nie zmierza w tym zakresie ani do podważenia treści zwrotnego potwierdzenia odbioru czy tego, że wniosek został złożony w dniu 27 stycznia 2015 r. – utrzymuje jednak, że postanowienie zostało doręczone w dniu 20 stycznia 2015 r., za czym przemawiać ma okoliczność, iż z załączonych wydruków ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. wynika, że przesyłka została doręczona w dniu 19 stycznia 2015 r. o godzinie 20:44, gdy według strony internetowej Urzędu Pocztowego B. [...] w dni robocze jest on czynny w godzinach od 7:00 do 19:00, w soboty od 7:00 do 13:00, a niedzielę i święta nieczynny. Tym samym, wobec zaistniałych niespójności, brak jest jej zdaniem podstaw by odmówić wiarygodności twierdzeniom, że do doręczenia doszło w dniu 20 stycznia 2015 r. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W paragrafie 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Nadmienić również trzeba, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 k.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 2265/12, CBOSA). W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98), zaś adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu jej tego dnia, który został wskazany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, powinien ten fakt udowodnić. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał okoliczności zaprezentowanych w uzasadnieniu zażalenia za wystarczające do podważenia ustalenia, że do doręczenia przesyłki doszło w dniu wskazanym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Z samego wydruku ze strony internetowej wprost wynika nawet, że do doręczenia doszło w dniu 19 stycznia 2015 r., choć o godzinie po zamknięciu urzędu pocztowego. Uznając, że wskazana godzina jest prawidłowa, nie sposób dojść do wniosku, który wyraża strona – że do doręczenia doszło kolejnego dnia. Strona nie przedstawia przy tym okoliczności, z których miałoby wynikać, że po zamknięciu urzędu pocztowego niemożliwe jest doręczenie przesyłki; więcej, wydaje się, że taka sytuacja jest jak najbardziej dopuszczalna. Podane godziny dotyczą bowiem obsługi osób korzystających z usług poczty w jej placówce, nie wynika z nich natomiast w jakich godzinach pracę wykonują pracownicy (np. listonosze). Zakładając natomiast, że podana godzina jest nieprawidłowa, wciąż nie sposób utrzymać twierdzenie, zgodnie z którym istnieją wątpliwości co do tego jakiego dnia doszło do doręczenia – jego ustalenie wynika nie tylko z nadesłanego wydruku strony internetowej, na której można śledzić przesyłkę, ale także ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które, jak wskazano wyżej – i co ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie – ma charakter dokumentu urzędowego. Tym samym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w odpowiedzi na zażalenie żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).