Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II FZ 23/26

Postanowienie NSA z 16 kwietnia 2026 r., II FZ 23/26 – podatek dochodowy od osób fizycznych

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie i odrzucono wniosek

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
16 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 16 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 450/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 450/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi B. P. (dalej jako "skarżąca", "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 16 czerwca 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzeń Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z 20 sierpnia 2025 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 234 zł oraz do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 18 września 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 450/25 odrzucił skargę. W piśmie z 29 września 2025 r. (nadanym na poczcie 30 września 2025 r.) skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie, wskazując, że sąd odrzucił jej skargę ze względu na nieuzupełnienie braków skargi w zakreślonym przez sąd terminie 7 dni, a konkretnie chodziło o nieuiszczenie wpisu oraz usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL. Do zażalenia załączyła dwa wydruki elektronicznych dokumentów dotyczących dwóch przelewów z 29 września 2025 r. z jej rachunku na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, tj. jeden dotyczący kwoty 100 zł, a drugi kwoty 234 zł. W kolejnym piśmie z 29 września 2025 r. (nadanym na poczcie 30 września 2025 r.) skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1-2, 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Uzasadniając swój wniosek skarżąca podała, że pismem doręczonym jej 26 sierpnia 2025 r., została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Termin uiszczenia wpisu upłynął 2 września 2025 r. W tym czasie nie była w stanie uiścić wpisu, jak również nie mogła tego zlecić innej osobie. Dalej skarżąca wyjaśniła, że ma poważne problemy zdrowotne, 18 sierpnia 2025 r. dostała skierowanie do szpitala, w nocy została przyjęta na SOR, od 20 sierpnia traciła wzrok zupełnie, nic nie widziała, silne bóle głowy, wysokie ciśnienie, od 25 do 31 sierpnia była na zwolnieniu lekarskim, gdzie przeszła szereg badań, 27 sierpnia założono jej Raport Ambulatoryjnego Pomiaru Ciśnienia krwi, ciśnienie wynosiło 251/220/31/63 wraz z utratą przytomności. W ocenie skarżącej niedochowanie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, za zaistnienie których nie ponosi winy. Zdaniem strony w sytuacji zdrowotnej, w jakiej się znalazła, nie była w stanie, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, uiścić wpisu w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 listopada 2025 r. sygn. akt II FZ 94/25 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie odrzucające skargę. Zdaniem NSA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo zastosował normy wskazane w podstawie jego rozstrzygnięcia i orzekł o odrzuceniu skargi oraz o zwrocie wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi, stwierdził, że 7-dniowy termin na wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. nie został przez stronę dochowany, gdyż upłynął 7 września 2025 r. Sąd pierwszej instancji ocenił także, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem po przeprowadzeniu analizy załączonych dokumentów sąd stwierdził, że nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu. Wobec tego sąd pierwszej instancji orzekł o odmowie przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 30 stycznia 2025 r. skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że poważne problemy zdrowotne skarżącej, w tym schorzenia o charakterze psychicznym oraz ogromne nadciśnienie tętnicze, nie wykazują braku winy w niedotrzymaniu terminu do uzupełnienia skargi; 2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 90 k.p.a. w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez pominięcie istotnego materiału dowodowego w postaci przedłożonej dokumentacji medycznej; 3) naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nadmierny formalizm prowadzący do faktycznego pozbawienia skarżącej prawa do sądu. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi i uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, ale z przyczyn innych, niż podniesione w zażaleniu strony. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Należy w tym miejscu przywołać także treść art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przedstawiając chronologię zdarzeń, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że w dniach 25-31 sierpnia 2025 r. skarżąca z powodu choroby przebywała na zwolnieniu lekarskim. W dniu 26 sierpnia 2025 r. skarżąca odebrała przesyłkę z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zawierającą wezwania do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę, wobec czego siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków skargi upływał w dniu 2 września 2025 r. Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżąca w dniu 3 września 2025 r. dokonała przelewu w kwocie 234 zł na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, która to kwota została określona przez Zastępcę Przewodniczącego Wydziału I WSA w Szczecinie w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, jako kwota stanowiąca wpis od skargi w rozpoznawanej sprawie. Ponadto 11 września 2025 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, do którego załączyła potwierdzenie dokonania przelewu z 3 września 2025 r. oraz wypis aktu notarialnego. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został przez skarżącą nadany na poczcie w dniu 30 września 2025 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji błędnie określił dzień 7 września 2025 r. jako datę upływu terminu na wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu. Jak wyżej wskazano, termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upływał z dniem 2 września 2025 r., zatem siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu nie mógł rozpocząć swojego biegu przed upływem terminu przewidzianego do dokonania czynności, których dotyczyły wezwania, tj. uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie określił momentu czy zdarzenia, od którego należało liczyć termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach rozpoznawanej sprawy, mając na względzie dokumentację przedstawioną przez skarżącą, jak i okoliczności wskazane przez stronę, dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu przez skarżącą jest 3 września 2025 r., tj. dzień, w którym skarżąca dokonała przelewu na kwotę 234 zł na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Od tego dnia należało obliczyć upływ siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, gdyż dokonanie tego przelewu wskazuje na możliwość działania przez skarżącą w zakresie uzupełnienia braków skargi. Z powyższego wynika zatem, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. upłynął z dniem 10 września 2025 r. Powyżej wskazana okoliczność błędnego obliczenia terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. nie miała jednak znaczenia dla skuteczności złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu, gdyż skarżąca wniosek ten złożyła w dniu 30 września 2025 r., a zatem po upływie terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego należało stwierdzić, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi został złożony z uchybieniem 7-dniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., co skutkowało koniecznością obligatoryjnego odrzucenia tego wniosku jako spóźnionego na podstawie art. 88 p.p.s.a., który to przepis sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach pominął, co doprowadziło do błędnego – zdaniem NSA – merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej. Odnosząc się natomiast do rozważań sądu pierwszej instancji w zakresie uprawdopodobnienia winy bądź jej braku w niedochowaniu przez skarżącą terminu do uzupełnienia braków skargi oraz argumentacji w tym zakresie zawartej w zażaleniu skarżącej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd nie mógł dokonywać oceny przesłanki unormowanej w art. 87 § 2 p.p.s.a. w postaci istnienia bądź braku winy w uchybieniu terminu w sytuacji, gdy sam wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony i z mocy prawa podlega odrzuceniu. Wniosek ten wynika z rygoru opisanego w art. 88 p.p.s.a., który nakazuje odrzucić spóźniony wniosek. Nie dochodzi więc, do jego merytorycznego rozpoznania, a tylko w razie możliwości wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia, sąd uprawniony jest do zajęcia się kwestią braku winy strony w uchybieniu terminu. Na ten problem zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 lutego 2005 r., sygn. II FZ 1/05 , gdzie skonstatowano, że niedopuszczalnym jest merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jeżeli sąd pozostaje w przekonaniu o złożeniu tego wniosku po terminie zakreślonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie, będące konsekwencją wadliwego zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz pominięcia zastosowania art. 88 p.p.s.a., podlega uchyleniu i - wobec uznania, że istota sprawy przywrócenia terminu została dostatecznie wyjaśniona - zastąpieniu przez orzeczenie o odrzuceniu spóźnionego z mocy ustawy wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 88 oraz art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
16 marca 2026
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny