II FZ 22/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 543/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 stycznia 2023 r. nr 1401-IOD-3.4102.68.2022.DS w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 543/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 stycznia 2023r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. Na powyższe postanowienie pismem z dnia 14 marca 2024 r. pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie, zarzucając – na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") – naruszenie przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: • art. 86 § 1 p.p.s.a poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia podczas gdy pełnomocnik spełnił wszelkie przesłanki do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej; jednocześnie pełnomocnik wskazuje, że czynność została dokonana w ustawowym terminie a wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności został złożony jedynie w związku ze wskazaniem przez Sąd w piśmie odebranym w doręczeniu właściwym, że doręczenie to nie wywołuje skutków prawnych; • art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a poprzez stwierdzenie braku uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, podczas gdy pełnomocnik w niebudzący wątpliwości sposób przedstawił okoliczności wskazujące na brak winy złożenia zażalenia w terminie bowiem skuteczne doręczenie nastąpiło dopiero po odebraniu postanowienia Sądu wysłanego na prawidłowy adres pełnomocnika – nie wcześniej, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został złożony wyłącznie w celu zabezpieczenia interesu podatnika; • art. 73 § 3 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie strony prawa do sądu; • art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 75 § 2 p.p.s.a. poprzez utratę zaufania do organów bowiem pisma doręcza się w oparciu o dane z systemu teleinformatycznego sądu, czego sąd nie zastosował, czym naraził podatnika na szkodę. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia z dnia 5 marca 2024 roku przez Naczelny Sąd Administracji w całości, rozpoznanie zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny i uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie zostało wydane bez naruszenia prawa. W uzasadnieniu postanowienia Sąd, przytaczając treść przepisu art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a. wskazał, że Skarżący nie spełnił przesłanki wynikającej z § 2, tj. nie wykazał braku winy w niedopełnieniu czynności. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia tych braków w terminie zostały bowiem doręczone pełnomocnikowi Skarżącego na adres podany przez pełnomocnika w skardze. Za nieistotny uznano fakt, że kancelaria pełnomocnika zmieniła adres swojej siedziby. Słusznie stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu, że zgodnie z art. 70 § 1 p.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadomić sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego. W zażaleniu wyjaśniono, że "WSA dokonywał doręczeń na nieprawidłowy adres pełnomocnika. W ciągu ostatnich lat pełnomocnik nie zmienił adresu i wbrew twierdzeniom Sądu nie zaszła sytuacja o braku poinformowania Sądu o zmianie adresu. Sąd wysłał pisma na nieaktualny adres pełnomocnika.". Pełnomocnik konsekwentnie pomija jednak fakt, że nieaktualny adres sam podał na pierwszej stronie skargi (k. 4 akt sądowych). Dlatego też na wskazany tam adres Sąd prawidłowo kierował korespondencję. Nie było obowiązkiem Sądu weryfikować, czy wskazany przez pełnomocnika adres jest aktualny ani poprawny, nawet jeśli korespondencja była wcześniej wysyłana na inny adres. Niezasadny jest zatem argument, że "w aktach sprawy znajdują się wszystkie adresy, w tym adres elektroniczny", ponieważ to obowiązkiem pełnomocnika jest wskazanie poprawnego adresu do doręczeń. Jeśli wskazał adres błędny, to błąd ten wraz z jego negatywnymi konsekwencjami nie mogą obciążać Sądu. Przypomnieć natomiast trzeba, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się szczególnej staranności w działaniu, która dotyczy również poprawności wszelkich danych zawartych w pismach kierowanych do sądu – a która w rozpoznawanej sprawie nie została dochowana. Z powyższego wynika, że w stanie faktycznym sprawy nie znajdują uzasadnienia zarzuty zażalenia art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. W dalszej kolejności należy przytoczyć treść art. 74a § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo; wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. W rozpoznawanej sprawie nie został spełniony żaden z przewidzianych w art. 74a § 1 p.p.s.a. warunków. Pełnomocnik Strony nie wniósł skargi w formie elektronicznej, nie zawarł w niej także żądania doręczania pism w takiej formie. Bezzasadne jest zatem kwestionowanie przez pełnomocnika prawidłowości doręczenia pism sądowych, tj. za pośrednictwem operatora pocztowego, a nie platformy elektronicznej ePUAP. Na poparcie tego zarzutu pełnomocnik nietrafnie zacytował wyrwany z kontekstu fragment zdania z wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 36/18, w którym Sąd ten stwierdził, że "dopuszczalne jest doręczenie tradycyjne, ale tylko w przypadku braku skuteczności uprzedniego doręczenia elektronicznego.". W przytoczonym fragmencie zdania Sąd odniósł się bowiem do sytuacji, w której strona wskazała formę elektroniczną doręczania pism, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Wobec powyższego uznać należy, że nieuzasadniony okazał się także zarzut naruszenia art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 75 § 2 p.p.s.a. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że zarzut ten został sformułowany błędnie, ponieważ art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego nie znajduje zastosowania w sprawie. W konsekwencji uznania braku zasadności omówionych wyżej zarzutów, nieusprawiedliwiony okazać się musiał także zarzut naruszenia art. 73 § 3 i 4 p.p.s.a. w związku z art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie strony prawa do sądu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.