II FZ 211/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I SO/Ol 4/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z wniosku W. P. w przedmiocie wymierzenia Wójtowi Gminy D. grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił W. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z wniosku skarżącego w przedmiocie wymierzenia Wójtowi Gminy D. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane ponownym wnioskiem skarżącego o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że jego sytuacja materialno-finansowa nadal pozostaje bez zmian. Wskazał, że nie otrzymuje dochodów, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, posiada dom o powierzchni ok. 120 m² na działce o pow. 0,05 ha. Ponadto stwierdził, że jego małżonka uzyskuje pomoc finansową z MOPS-u w wysokości 379,50 zł oraz 153 zł z tytułu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odmawiając przyznana prawa pomocy na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wskazał, że postanowieniem z dnia 29 października 2014 r., I SAB/Ol 4/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r., II FZ 2003/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na wskazane postanowienie. Sąd ten, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji podkreślił, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji argumentował, że składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca przedstawił dane dotyczące jego sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej zbieżne z danymi przedstawionymi w poprzednim wniosku, natomiast ponownie zaniechał przedłożenia dokumentów źródłowych, z których wynikałaby wysokość jego dochodów, kosztów utrzymania, wydatków na środki czystości, lekarstw czy też odzież, jak również dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia. Wobec braku możliwości zweryfikowania w pełnym zakresie twierdzeń skarżącego dotyczących jego sytuacji finansowej w ocenie Sądu pierwszej instancji nie było możliwe ustalenie, czy i w jakim ewentualnie zakresie poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie mogłoby nastąpić z uszczerbkiem dla jego utrzymania, a zatem brak było podstaw do uznania, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 r., II FZ 681/10) z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób niebudzący wątpliwości swej sytuacji rodzinnej i majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. (por. art. 255 P.p.s.a.). Mając na względzie powyższe okoliczności oraz stan faktyczny niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że skarżący w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuację majątkową. Nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby w jaki sposób gospodaruje posiadanymi środkami finansowymi, jakie są jego koszty utrzymania, jakie koszty leczenia ponosi. Subiektywne przekonanie skarżącego o jego ubóstwie, wyrażone w lakonicznym uzasadnieniu zażalenia nie jest równoznaczne z wykazaniem przez niego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. że wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że skarżący o wskazanej wadliwości w przedstawieniu swojej sytuacji majątkowej wiedział, bowiem zwracał na nią uwagę zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2014 r., jak i Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2014 r. W tej sytuacji na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że skarżący nie wykazał zasadności przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.