II FZ 2065/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 października 2014 r. sygn. akt I SA/Op 818/13 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu

Postanowieniem z 31 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w sprawie o sygn. akt I SA/Op 818/13, odrzucił wniosek J. K. – nazywanego dalej "Skarżącym", o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że po uprawomocnieniu się postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 18 lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu prawa pomocy, został on wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu zostało doręczone Skarżącemu 27 sierpnia 2014 r., a co za tym idzie termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął z dniem 3 września 2014 r. Pismem z 2 września 2014 r. Skarżący wniósł o obniżenie wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z 12 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę z uwagi na nie uzupełnienie w terminie jej braku formalnego. Zdaniem sądu, pismo w którym Skarżący domaga się obniżenia wpisu sądowego nie mogło uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W piśmie z 18 października 2014 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Do wniosku dołączono dowód wniesienia stosownej opłaty. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wyjaśnił, że w trakcie postępowania administracyjnego popadł w depresję, co związane było także z odcięciem drogi do jego sklepu i utratą klientów. Wskazując na art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek Skarżącego z 18 października 2014 r. został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zdaniem sądu pierwszej instancji, Skarżący powziął wiadomość o przyczynach odrzucenia skargi w dniu doręczenia postanowienia w tym przedmiocie, czyli 18 września 2014 r. Tym samym siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął 25 września 2014 r. Wniosek ten był zatem spóźniony i na mocy art. 88 P.p.s.a. podlegał odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że pomimo złożenia wszystkich niezbędnych dokumentów odmówiono mu przyznania prawa pomocy. Skarżący zaznaczył przy tym, że pismo z 2 września 2014 r., w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy, zostało złożone przed 3 września 2014 r., czyli terminem do uiszczenia opłaty sądowej zakreślonym w zarządzeniu z wzywającym do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie okazało się zasadne, dlatego podlega uwzględnieniu. Badając dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (uiszczenia wpisu od skargi) sąd pierwszej instancji doszedł do błędnego wniosku, że termin zakreślony w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczął swój bieg z dniem 18 września 2014 r. – czyli datą, w której doręczono Skarżącemu postanowienie o odrzuceniu skargi z uwagi na nie uzupełnienie jej braków formalnych. Rzecz w tym, że wydanie przez sąd postanowienie nie może stanowić okoliczności faktycznej, z uwagi na którą strona nie dochowała terminu do dokonania danej czynności procesowej. Rozpoznając wniosek, o którym jest mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd bada bowiem, czy do uchybienia terminowi doszło z winy strony. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, Komentarz do art. 86 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex/el 2013). Natomiast termin do złożenia wniosku rozpoczyna swój bieg od czasu ustania przyczyny uchybiania terminowi do dokonania czynności. Z treści wniosku złożonego przez Skarżącego wynika tymczasem, że przyczyną niedochowania terminowi do wniesienia opłaty sądowej była depresja – a nie, jak wskazał sąd pierwszej instancji, wydanie postanowienia odrzucającego skargę. Określenia "od czasu ustania przyczyny" nie można bowiem utożsamiać, tak jak uczynił to sąd pierwszej instancji, z chwilą, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi. Tym samym obowiązkiem sądu pierwszej instancji było merytoryczne odniesienie się do wniosku Skarżącego i zbadanie, czy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której jest mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (pismo z 2 września 2014 r.) przed upływem terminu do uiszczenia wpisu, zauważyć należy, że w istocie rzeczy Skarżący dąży do podważenia prawomocnego postanowienia sądu pierwszej instancji z 18 lipca 2014 r. Kierując się wyżej przedstawionymi względami Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.