II FZ 206/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1156/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 11 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r., I SA/Kr 1156/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił W. G. (zwanemu dalej skarżącym) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 11 czerwca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2. Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wskazał bowiem, że w odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. WSA w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie (por. postanowienie z dnia 28 lutego 2015 r., II FZ 2104/14). W związku z nieprzyznaniem skarżącemu prawa pomocy Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Odpis zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 7 maja 2015 r. We wskazanym terminie opłata nie została uiszczona. Skarżący wniósł natomiast w dniu 18 maja 2015 r. wniosek o zwolnienie od opłaty z uwagi na brak środków finansowych. Zaznaczył, że w ostatnim czasie zaszły nowe okoliczności - został uznany za dłużnika niewypłacalnego. W związku z tym skarżący został wezwany o uzupełnienie braków wniosku poprzez podpisanie oraz złożenie wniosku na formularzu PPF. W wyznaczonym terminie skarżący uzupełnił braki wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozszerzył w nim żądanie o ustanowienie radcy prawnego. Podał, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, z żoną pozostaje separacji, która nie została jednak orzeczona przez sąd. Pobiera emeryturę w wysokości 900 zł miesięcznie netto ("po potrąceniach egzekucyjnych minus alimenty zgłoszone do potrąceń"). Zaznaczył, że na leki i życie pozostaje mu jedynie niewielka kwota. Nie ma informacji o dochodach żony. Wskazał, że nie posiada oszczędności, nieruchomości, środków pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Podkreślił, ze uiszczenie opłat odbiłoby się w negatywny sposób na rodzinie i zabrakłoby środków na bieżące utrzymanie. Skarżący wskazał na swoje problemy zdrowotne. 3. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że jest to już drugi wniosek skarżącego. Pierwszy został rozpatrzony negatywnie (por. postanowienie z dnia 28 lutego 2015 r., II FZ 2104/14). Odmienna ocena sytuacji materialnej skarżącego przy rozpoznaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności. Za okoliczność taką nie można uznać wpisania skarżącego do rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Sam wpis do RDN następuje bowiem na wniosek wierzyciela wobec braku zapłaty należności stwierdzonej tytułem wykonawczym, a nie świadczy o sytuacji egzystencji w warunkach ubóstwa. Tym samym wpis do RDN nie świadczy automatycznie o trudnej sytuacji finansowej skarżącego, a wskazuje tylko, że nie uiścił on należności, a wierzyciel wystąpił ze stosownym wnioskiem. 4. W zażaleniu skarżący wskazał, że nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem, wykazał bowiem niemożność wniesienia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5. To na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zakłada się więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem – sąd wzywa, skarżący przedstawia odpowiedni dokument. Niedopełnienie powyższego obowiązku (czyli niedosłanie dokumentów) skutkuje przyjęciem, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Mimo wezwania skarżący nie przedłożył swoich zeznań podatkowych i nie wyjaśnił powodu ich niedostarczenia. Po drugie, trafnie sąd pierwszej instancji zauważył, że wpis do RDN nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy, ani nowej okoliczności w rozumieniu stosownych przepisów. Nową okolicznością jest zmniejszenie przychodów, konieczność zwiększenia wydatków, a nie ocena już zaistniałych okoliczności. Po trzecie, skarżący pozostaje w związku małżeńskim. Zgodnie z art. 27 zdanie pierwsze ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Stosownie zaś do treści art. 23 zdanie drugie tej ustawy - małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Skarżący tymczasem nie wskazał, czy szukał pomocy u współmałżonka, a jeżeli ta pomoc jest niemożliwa, to jaka jest tego przyczyna. Reasumując, brak nadesłania dokumentów, o które skarżący był wzywany uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Wobec tego trafnie sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W takich okolicznościach sprawy WSA zgodnie z prawem uznał, że skarżący nie wykazał w niniejszej sprawie, że w jego przypadku wystąpiła przesłanka przyznanie prawa pomocy określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Od wyjaśnienia swojej sytuacji majątkowej skarżący uchylił się także w zażaleniu wniesionym do NSA, stwierdzając jedynie, że wykazał niemożność poniesienia opłaty i z tego względu powinien uzyskać prawo pomocy w żądanym zakresie. To lakoniczne stwierdzenie, skonfrontowane z aktami niniejszej sprawy może tylko sugerować, że wnioskodawca, konsekwentnie odmawiając przedłożenia informacji (dokumentów o jakich mowa wyżej) umożliwiających przeprowadzenie przez sąd pełnej oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, niewykluczone, że przemawiającej za przyznaniem prawa pomocy, nie jest w istocie zainteresowany uzyskaniem tego prawa. 6. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.