II FZ 187/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Op 331/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 6 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym postanowieniem z 5 lutego 2018 r., I SA/Op 331/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 6 czerwca 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przesyłka zawierająca zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I o wezwaniu do uiszczenia wpisu z 29 grudnia 2017 r. była dwukrotnie awizowana – 5 stycznia 2018 r. i 15 stycznia 2018 r., a następnie wydana przez operatora pocztowego adresatowi 22 stycznia 2018 r. W dniu 29 stycznia 2018 r. skarżący przelewem bankowym uiścił wpis. WSA, powołując się na art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uznał jednak, że zarządzenie to zostało doręczone w trybie doręczenia zastępczego 19 stycznia 2018 r., bowiem tego dnia upłynął czternastodniowy termin od daty pierwszego awizowania. Od tej też daty, a nie od dnia faktycznego wydania przesyłki 22 stycznia 2018 r. (poniedziałek), należało zatem obliczyć upływ siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Dlatego też termin do uiszczenia wpisu upłynął 26 stycznia 2018 r., zaś skarżący dokonał obciążenia rachunku bankowego dopiero 29 stycznia 2018 r., a zatem już po upływie terminu wyznaczonego do dokonania tej czynności. Wobec powyższego Sąd administracyjny pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. 2. W zażaleniu na postanowienie z 5 lutego 2018 r. skarżący wskazał, że zgodnie "z wyjaśnieniami uzyskanymi przez niego od pracowników poczty faktyczne wydanie przesyłki dokonane w dniu 22.01.20 nie uchybiało terminowi określonemu w art. 73 cyt. ustawy, a więc było w tym dniu dokonane prawidłowo". 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że WSA błędnie użył pojęcia "doręczenia zastępczego" (vide art. 72 p.p.s.a.) do trybu doręczenia z art. 73 p.p.s.a. regulującego "fikcję prawną doręczenia". Jest to nagminnie mylone pojęcie zarówno w potocznym języku, jak i w orzecznictwie sądów, jednak nie oznacza to, aby w sprawie tej doszło do błędnego zastosowania art. 73 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym - jak słusznie wskazał Sąd administracyjny pierwszej instancji - uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Skoro więc pierwsze awizowanie przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu miało miejsce 5 stycznia 2018 r. to z upływem czternastu dni, liczonych od dnia zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, czyli z 19 stycznia 2018 r., doszło do jej skutecznego doręczenia (art. 73 p.p.s.a.). Od tej też daty, a nie od dnia faktycznego wydania przesyłki w dniu 22 stycznia 2018 r., należało zatem obliczyć upływ siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący dokonał zaś obciążenia rachunku bankowego dopiero 29 stycznia 2018 r. a zatem już po upływie terminu wyznaczonego do dokonania tej czynności. Postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające skargę w oparciu o art. 220 § 3 p.p.s.a. zostało więc wydane zgodnie z prawem. Na marginesie należy wskazać, że wydanie przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 73 p.p.s.a., a także pouczenie przez operatora pocztowego o skutkach odbioru pisma po tej dacie, niewątpliwie było błędnym działaniem operatora pocztowego. Adresat przesyłki ma zaś prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została doręczona mu w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Toteż wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czy skargi. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania czy skargi nastąpiło bez winy strony. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.