II FZ 18/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 1406/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 września 2024 r. nr 2401-IOD-2.4102.19.2024 UNP: 2401-24-242129 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 stycznia 2025 r., I SA/Gl 1406/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 26 września 2024 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie akt sprawy, w tym argumentów przedstawionych na poparcie wniosku, nie jest możliwe stwierdzenie, by w analizowanym przypadku została spełniona którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. To z kolei skutkowało koniecznością odmownego załatwienia wniosku, o czym orzeczono na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "P.p.s.a."). W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 61 § 3 P.p.s.a. - błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała przesłanek wstrzymania wykonania decyzji; WSA błędnie uznał, że brak przedstawienia pełnej dokumentacji finansowej uniemożliwia stwierdzenie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. 2. art. 133 § 1 P.p.s.a. - niewłaściwe wyważenie interesów stron postępowania: Sąd administracyjny jest zobowiązany do całościowego rozważenia materiału dowodowego i wyważenia interesów stron w świetle zasady proporcjonalności. 3. zasady proporcjonalności "wynikającej art. 61 § 3" P.p.s.a.: odmowa wstrzymania wykonania decyzji narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności, ponieważ powoduje nieproporcjonalnie ciężkie konsekwencje dla skarżącej w porównaniu do niewielkiego wpływu odroczenia wykonania decyzji na interes Skarbu Państwa. 4. art. 141 § 4 P.p.s.a. - brak szczegółowego odniesienia się do argumentów Skarżącej w uzasadnieniu postanowienia. W zażaleniu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z 26 września 2013 r., II FSK 2540/13). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Skarżący musiałby wykazać, że narażony jest na szkodę znacznych rozmiarów albo że skutki wykonania decyzji (dobrowolnego bądź przymusowego ‒ w drodze egzekucji) będą nieodwracalne. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w złożonym przez siebie wniosku Skarżąca nie przedstawiła ani tym bardziej nie udokumentowała w dostateczny sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, formułowała jedynie ogólnikowe twierdzenia na temat wpływu wykonania zaskarżonej decyzji, odnosząc się do ".realnego zagrożenia dla stabilności finansowej", potencjalnego "zaciągnięcia kredytu, sprzedaży majątku lub innych środków o charakterze wyjątkowym" (k. 5 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie odnosił się jednak do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Słusznie zatem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że "samo sygnalizowanie groźby wystąpienia negatywnych dla kondycji finansowej skarżącej konsekwencji wykonania decyzji jest niewystarczające". Zgodzić się też należy z oceną Sądu pierwszej instancji, że na podstawie akt sprawy, w tym argumentów przedstawionych na poparcie wniosku, nie jest możliwe stwierdzenie, by w analizowanym przypadku została spełniona którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W rezultacie Sąd nie miał możliwości stwierdzenia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a., warunkujących przyznanie ochrony tymczasowej. Oceniając zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje go za oczywiście bezzasadny. Należy podkreślić, że ciężar wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji spoczywał na Skarżącej. Sąd pierwszej instancji miał natomiast obowiązek rozstrzygnięcia wniosku na podstawie akt sprawy, w tym zatem dokumentów przedstawionych przez strony postępowania. Skarżąca uchyliła się jednak od prawidłowego uzasadnienia wniosku i poparcia jego twierdzeń stosownymi dokumentami, co skutkowało odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na podstawie twierdzeń Skarżącej jak i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, niemożliwe jest przyjęcie innego rozstrzygnięcia niż powziął Wojewódzki Sąd Administracyjny. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zażalenia, iż "sąd niesłusznie uznał, że interes Skarbu Państwa przeważa nad ryzykiem wyrządzenia skarżącej znacznej szkody" uznać należy to stanowisko za bezzasadne. Okoliczność ta nie mogła w ogóle być brana pod uwagę, bowiem przesłanki wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 § 3 P.p.s.a. odnoszą się do sytuacji skarżącego nie zaś innych podmiotów, w tym podmiotów Skarbu Państwa. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadniały również powoływane "nieproporcjonalnie ciężkie konsekwencje dla skarżącej". Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Także sama dolegliwość czy wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy wskazać, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienia NSA: z 28 lipca 2009 r. I FSK 450/09; z 15 grudnia 2014 r., II FZ 1741/14; publik. CBOSA). Wyegzekwowanie należności pieniężnej z samej swej istoty nie może być uznane za okoliczność powodującą trudne do odwrócenia skutki. W przypadku bowiem uchylenia decyzji organu podatkowego wyegzekwowana należność zostanie stronie zwrócona. Jak wskazuje orzecznictwo, fakt zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika w efekcie zapłaty należności podatkowych nie jest argumentem przemawiającym na wstrzymaniem wykonania decyzji (por. postanowienia NSA: z 19 czerwca 2008 r., II FZ 248/08; z 23 grudnia 2014 r., II FZ 2008/14; publik. CBOSA). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o konkretnych okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W tym miejscu należy wyjaśnić, że art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazuje, jakie elementy winno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie – tj. zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten dotyczy nie tylko wyroków, ale również postanowień, zgodnie z art. 166 P.p.s.a. Za jego pomocą nie można jednak skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia prowadzi do wniosku, że spełnia ono wymogi wskazanego artykułu, tym samym zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., należało uznać za nieuzasadniony. Końcowo, odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 P.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.