II FZ 174/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1599/16 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz dokonania zabezpieczenia na majątku postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 stycznia 2017 r., sygn. akt. I SA/Gd 1599/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił P. M. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z 26 września 2016 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz dokonania zabezpieczenia na majątku. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podając, że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wystąpienia negatywnych i nieodwracalnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd doprowadzi do sytuacji, w której orzeczenie Sądu stanie się bezprzedmiotowe na skutek wykonania, następnie uchylonej decyzji. Wykonanie decyzji poważnie utrudni realizację ewentualnie zastosowanych ulg w spłacie podatków. Skarżący podkreślił, że wykazał istnienie istotnych okoliczności świadczących o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku, utrzymuje się z renty w kwocie 800 zł. Skarżący dodał, że nieruchomości, których jest właścicielem, nie generują zysków, a ich sprzedaż na skutek toczących się postępowań egzekucyjnych jest procesem wymagającym czasu. Odnosząc się do tego wniosku Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wskazał, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, iż w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Zdaniem Sądu skoro skarżący formułując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, wskazał jedynie, że wykonanie kwestionowanej decyzji doprowadzi do sytuacji, w której orzeczenie Sądu stanie się bezprzedmiotowe na skutek wykonania, następnie uchylonej decyzji, ponadto poważnie utrudni realizację ewentualnie zastosowanych ulg w spłacie podatków oraz, że jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku, utrzymuje się z renty w kwocie 800 zł, to taki wniosek nie spełnia wymogów wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1) art. 135 w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji uznania, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków mimo, iż z akt sprawy wynika, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, utrzymującą się z renty w kwocie 800 zł, a wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd uniemożliwi zastosowanie ulg w spłacie podatków, 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analizy i oceny prawnej argumentów skarżącego, w szczególności wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Sąd rozpatrując sprawę ocenia, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sytuacji, gdy strona nie wykaże we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Analizując argumentację zaprezentowaną przez skarżącego w toku niniejszego postępowania wpadkowego uznać należy, że nie wykazał on, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczał się do ogólnikowego stwierdzenia: że wykonanie kwestionowanej decyzji doprowadzi do sytuacji, w której orzeczenie Sądu stanie się bezprzedmiotowe na skutek wykonania, następnie uchylonej decyzji, ponadto poważnie utrudni realizację ewentualnie zastosowanych ulg w spłacie podatków oraz, że jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku, utrzymuje się z renty w kwocie 800 zł. Jak już wskazano uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (Zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 188). W związku z powyższym stwierdzić należy, iż złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełniał wskazanych warunków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności mających przemawiać za przyznaniem ochrony tymczasowej, chociażby za pomocą dokumentów, które umożliwiłyby ocenić w jakim sposób wykonanie decyzji wpłynie na jego sytuacje majątkową. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis zawiera regulację, w ramach której ustawodawca określa jakie elementy ma zawierać uzasadnienie orzeczenia. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź dotknięte jest tak oczywistymi brakami, że uniemożliwia to przeprowadzenie kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dla skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało zatem wykazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku z uwagi na jego konstrukcję, braki w zakresie wymogów ustawowych nie pozwala na jego ocenę. Wbrew stanowisku prezentowanemu w zażaleniu, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że strona nie wykazała przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że nie może on zostać uwzględniony, bowiem w myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia.