II FZ 156/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 412/16 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 6 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanawia oddalić zażalenie.

II FZ 156/17 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 412/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 6 kwietnia 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 grudnia 2016 r. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że ww. wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 r. WSA w Lublinie oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję. Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w wymaganym terminie tj. do 20 grudnia 2016 r. wpłacił opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku, co w jego przekonaniu w dostateczny sposób wyrażało wolę aby sąd sporządził uzasadnienie wyroku. Ponadto w poleceniu przelewu opłaty kancelaryjnej strona wyraźnie zaznaczyła, że chodzi o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku. Skarżący nadmienił, że oddzielnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ślad za dokonaną opłatą nie złożył gdyż skręcił nogę i nie miał możliwości poruszania się. W zaskarżonym postanowieniu WSA podniósł, że nawet przewlekła niedyspozycja (choroba) nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, niekoniecznie bowiem musi wykluczać możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę. Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie, nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu nie było zawinione. W ocenie Sądu strona skarżąca, poza oświadczeniem obrazującym trudności jakie niesie za sobą skręcenie nogi, nie wykazała, że w analizowanej sprawie problemy zdrowotne wykluczyły (obiektywnie) możliwość poprowadzenia swojej sprawy. Sama zaś niezdolność złożenia wniosku o uzasadnienie wywołana niedyspozycją zdrowotną nie oznacza jeszcze niezdolności do poprowadzenia swoich spraw w sposób należyty, czy to własnym działaniem, a w przypadku trudności z poruszaniem przy pomocy innych osób. Tym samym, skoro strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności, Sąd uznał, że jej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie może być uwzględniony. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Skarżący wskazał, że Sąd nie odniósł się w uzasadnieniu postanowienia do zasadniczej kwestii - tego, czy przesłana w terminie 7 dni opłata kancelaryjna w swoim opisie zawierała wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący powtórzył również twierdzenia o niemożności poruszania się w okresie przypadającym na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z 87 § 2 p.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku Sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że stanowisko skarżącego nie jest spójne z punktu widzenia procedury sądowoadministracyjnej. Z jednej strony wnosi on bowiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności, przyznając przy tym, że do uchybienia doszło - skarżący skręcił nogę przez co nie złożył wniosku w przewidzianym prawie terminie. Z drugiej strony, utrzymuje on, że uchybienie terminu nie miało miejsca - a to dlatego, że tytuł przelewu dokonanego na konto Sądu w terminie przewidzianym dla złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi w istocie sam wniosek. Zasadnie wskazuje skarżący w zażaleniu, że Sąd pierwszej instancji winien odnieść się do drugiej kwestii. Brak jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie - wobec treści wniosku o przywrócenie terminu - stanowi uchybienie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza jednak, że nie wpływa ów brak uzasadnienia na treść rozstrzygnięcia, które co do istoty dotyczy stwierdzenia czy w sprawie doszło do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było zawinione czy też nie. Należy zauważyć w związku z powyższym, że kwestię stwierdzenia, czy w sprawie w ogóle doszło do uchybienia terminu (tj. czy tytuł przelewu stanowi wniosek), strona mogła podważać odwołując się od zarządzenia WSA w Lublinie z dnia 12 stycznia 2017 r., którym zwrócono skarżącemu opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Niniejsze postępowanie dotyczy natomiast samego uprawdopodobnienia winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługuje na aprobatę argumentacja mająca uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi. Skarżący powołuje się w tym zakresie na skręcenie nogi, jednak nie przedstawia żadnych dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zdaje sobie sprawę, że w sytuacji skarżącego - jako osoby niepracującej - nie było mu potrzebne zaświadczenie lekarskie potwierdzające jego stan, jednak nie przedstawiono żadnych dowodów choćby potwierdzających wizytę u lekarza w stosownym okresie. Co przesądzające natomiast, samo skręcenie nogi nie wystarczy, by uznać, że doszło do spełnienia wymogów przewidzianych w art. 86 § 1 p.p.s.a. Zasadne są w tym zakresie uwagi Sądu pierwszej instancji, niepodważane w zażaleniu. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na sprzeczność stanowiska skarżącego: z jednej strony utrzymuje on, że wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie złożył w terminie ze względu na skręconą nogę, z drugiej, że tytuł przelewu stanowi wniosek. Łączne rozpatrzenie tych twierdzeń uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. Po pierwsze, ze stanowiska tego wynika, że skarżący dostrzega, iż wniosku nie można złożyć tylko poprzez odpowiednie określenie tytułu przelewu. Skarżący tłumaczy bowiem, że stosownej formy nie zachował ze względu na ograniczenie w sposobie poruszania. Po drugie, jeżeli skarżący był w stanie dokonać przelew bez względu na uraz nogi, to nie można uznać, iż nie był w stanie zadbać o swoje interesy inaczej, tak, by złożyć jednak wniosek w odpowiedniej formie (choćby poprzez skomunikowanie się z kimś, kto by mu pomógł). Po trzecie, dokonując przelewu, skarżący winien rozważyć, czy faktycznie tytuł przelewu wystarczy do uznania, że doszło do złożenia wniosku. Osoba odpowiednio dbająca o swoje interesy, nadto, co szczególnie istotnie, stosownie pouczona przez Sąd, winna wziąć pod uwagę, że podanie istotnych dla niej okoliczności "tylko" w tytule przelewu jest niewystarczające by uznać, że doszło do zachowania należytej formy komunikowania się z sądem administracyjnym. Tym samym, mimo że Sąd pierwszej instancji niezasadnie pominął odniesienie się do kwestii znaczenia argumentacji skarżącego podnoszonej w kontekście dokonania przelewu z odpowiednim tytułem (tj. nie wskazał, że w niniejszym postępowaniu nie determinuje ona treści rozstrzygnięcia), przedstawione w postanowieniu stanowisko ocenić trzeba jako prawidłowe. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.