II FZ 1525/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 423/14 w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 423/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zwolnił W. C. (powoływanego dalej jako "podatnik", "wnioskodawca") od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 9 czerwca 2014 r. oraz oddalił wniosek podatnika w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy wskazywała, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Podatnik natomiast nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Sąd zauważył, że chociaż wnioskodawca i jego żona są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, to jednak rodzina podatnika nie jest pozbawiona środków do życia. Pomimo, że podatnik nie osiąga dochodów, to jego rodzina ma przede wszystkim zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, podatnik wraz z żoną są właścicielami domu o pow. 125 m², za utrzymanie którego nie ponoszą żadnych opłat, ponieważ wszelkie opłaty i wydatki na wyżywienie reguluje syn podatnika oraz jego rodzice. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem dwóch samochodów rok. produkcji 2003 i 1997. Sąd podkreślił, że podatnik nie wykazał żadnych zobowiązań podatkowych, zadłużeń oraz zaległości w jakichkolwiek opłatach. Nie korzystał i nie korzysta również z pomocy społecznej. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik wniósł o jego uchylenie w punkcie 2 i ustanowienie adwokata z urzędu, podnosząc, że zarówno rodzice jak i syn wnioskodawcy postanowili mu więcej nie pomagać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować znaczny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że sytuacja materialna skarżącego nie spełnia niezbędnych warunków do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że podatnik wskazując na swoją ciężką sytuację i problemy finansowe, nie wskazał żadnych zobowiązań kredytowych, zadłużeń oraz zaległości w jakichkolwiek opłatach, nie korzystał i niekorzystna również z pomocy społecznej. Należy podkreślić, że Sąd pierwszej instancji, oceniając możliwości finansowe partycypowania przez podatnika w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, słusznie stwierdził, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie uzasadnia zwolnienia go od kosztów w zakresie całkowitym. Uznał natomiast, że dla realizacji prawa wnioskodawcy do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia wpisu. Tym samym żądanie podatnika zostało częściowo spełnione. Sąd pierwszej instancji jednak nie znalazł przesłanek do uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. Należy w pełni zgodzić się tym stanowiskiem, zwłaszcza że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjny jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednak taka sytuacja nie zachodzi w przypadku wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.