II FZ 1524/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 423/14 w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 423/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zwolnił E. C. (powoływaną dalej jako "strona", "wnioskodawczyni") od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 9 czerwca 2014 r. oraz oddalił wniosek strony w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni wskazywała, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Strona natomiast nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Sąd zauważył, że chociaż wnioskodawczyni i jej mąż są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, to jednak rodzina strony nie jest pozbawiona środków do życia. Pomimo, że strona nie osiąga dochodów, to jej rodzina ma przede wszystkim zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, wnioskodawczyni wraz z mężem są właścicielami domu o pow. 125 m², za utrzymanie którego nie ponoszą żadnych opłat, ponieważ wszelkie opłaty i wydatki na wyżywienie reguluje syn oraz rodzice męża. Ponadto mąż wnioskodawczyni jest właścicielem dwóch samochodów rok produkcji 2003 i 1997. Sąd podkreślił, że strona nie wykazała żadnych zobowiązań podatkowych, zadłużeń oraz zaległości w jakichkolwiek opłatach. Nie korzystała i nie korzysta również z pomocy społecznej. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie w punkcie 2 i ustanowienie adwokata z urzędu, podnosząc, że zarówno rodzice męża jak i syn postanowili więcej nie pomagać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z Sądem pierwszej instancji, że strona nie wykazała istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować znaczny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że sytuacja materialna strony nie spełnia niezbędnych warunków do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że strona wskazując na swoją ciężką sytuację i problemy finansowe, nie wskazała żadnych zobowiązań kredytowych, zadłużeń oraz zaległości w jakichkolwiek opłatach, nie korzystała i niekorzystna również z pomocy społecznej. Należy podkreślić, że Sąd pierwszej instancji, oceniając możliwości finansowe partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, słusznie stwierdził, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów w zakresie całkowitym. Uznał natomiast, że dla realizacji prawa wnioskodawczyni do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia wpisu. Tym samym żądanie strony zostało częściowo spełnione. Sąd pierwszej instancji jednak nie znalazł przesłanek do uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. Należy w pełni zgodzić się tym stanowiskiem, zwłaszcza że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjny jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednak taka sytuacja nie zachodzi w przypadku wnioskodawczyni. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.