II FZ 146/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 55/09 odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wydanego w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 10 listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

1. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2009 r. o sygn. I SA/Wr 55/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - powołując jako podstawę prawną art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) - odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. N. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 10 listopada 2008 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. 2. Uzasadniając postanowienie, WSA we Wrocławiu podał, że w skardze na w.w. decyzję skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania tejże decyzji do czasu rozpoznania sprawy przez Sąd. Dodano, że uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że dobrowolne wykonanie decyzji organu podatkowego jest niemożliwe, zaś przymusowa realizacja w drodze egzekucji spowoduje konieczność zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. WSA stwierdził, że w.w. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zawierał uzasadnienia wskazującego na możliwość wyrządzenia niepowetowanej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania decyzji. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. 3. Zażalenie od postanowienia WSA we Wrocławiu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając to postanowienie w całości i zarzucając: (1) błąd w ustaleniach faktycznych Sądu, polegający na przyjęciu, że w skardze nie wykazano przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, w sytuacji gdy dane niezbędne do rozpoznania wniosku znajdowały się w aktach sprawy. Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając zażalenie podniesiono, że w aktach sprawy znajdują się dane niezbędne do rozpoznania wniosku, które legły u podstaw wstrzymania wykonania decyzji przez organy podatkowe, więc trudno przyjąć, że wniosek nie nadawał się do rozpoznania. Dodano, że skarżący wskazywał, iż nie posiada środków w gotówce do uiszczenia "wymierzonych decyzją należności" oraz że jest właścicielem nieruchomości, mogących stanowić zabezpieczenie. Wskazano również, że próba wykonania decyzji na obecnym etapie spowoduje utratę środków na prowadzenie działalności i zajęcie składników majątkowych firmy, zmuszając skarżącego do likwidacji działalności gospodarczej. Podniesiono, że w ostatnich trzech latach dochód skarżącego oscylował w okolicach od 50 do 60 tysięcy zł, przy obrocie od około 200 do około 250 tysięcy zł, więc egzekucja 190 tysięcy zł doprowadzi do upadłości. Powołując art. 61 § 1 P.p.s.a., podniesiono również, że Dyrektor IS nie odniósł się do zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, więc zaskarżone postanowienie należy uznać za przedwczesne i błędne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia wniosku do sądu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, od których ustawodawca uzależnił możliwość wstrzymania aktu lub czynności, spoczywa na stronie (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. FZ 474/04; z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. FZ 267/04; niepubl.). Jednakowoż w orzecznictwie podkreśla się, że zasada powyższa obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, natomiast sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, a więc bez wniosku strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2008 r. o sygn. II FSK 1072/07; niepubl.). W rozpoznawanej sprawie WSA we Wrocławiu uzasadniając zaskarżone postanowienie popadł w sprzeczność bowiem na wstępie podniósł, że skarżący: "Uzasadniając wniosek wskazał, że dobrowolne wykonanie decyzji organu podatkowego jest niemożliwe, zaś jej przymusowa realizacja w drodze egzekucji spowoduje konieczność zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej", a następnie dokonując oceny w.w. wniosku stwierdził: "W niniejszej sprawie, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zawierał uzasadnienia wskazującego na możliwość wyrządzenia niepowetowanej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania decyzji. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia natomiast merytoryczną ocenę". Należy więc podkreślić, że Sąd I instancji naruszył tym samym art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem na wstępie wskazał, co podniesiono w uzasadnieniu wniosku, a następnie dokonując jego oceny stwierdził brak uzasadnienia wniosku i nie wziął go pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., wnioskodawca powinien uprawdopodobnić istnienie przesłanek w nim określonych. Użyte więc w tym przepisie pojęcia nieostre, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wymagają skonkretyzowania w postaci argumentacji strony skarżącej, względnie gdy okaże się to konieczne, zobrazowania opisanej we wniosku sytuacji za pomocą odpowiednich dokumentów. Należy uznać, że podatnik uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując w szczególności, że przymusowa realizacja w drodze egzekucji spowoduje konieczność zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. O ryzyku wystąpienia na gruncie niniejszej sprawy w.w. szkodliwych konsekwencji świadczy nie tylko wynikające z zaskarżonej decyzji zobowiązanie podatkowe w wysokości 192.202 zł, której wyegzekwowanie mogłoby spowodować utratę środków na prowadzenie działalności, zajęcie składników majątkowych firmy i w konsekwencji likwidację prowadzonej działalności gospodarczej. W orzecznictwie NSA podkreślano, że ryzyko spowodowania postępowaniem egzekucyjnym likwidacji działalności gospodarczej, może skutkować orzeczeniem o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, nie publ;), bowiem są to bez wątpienia skutki trudne do odwrócenia i wysoce dotkliwe. W.w. okoliczności WSA we Wrocławiu weźmie pod uwagę, ponownie rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonani zaskarżonej decyzji, jak również okoliczności wskazane przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji. 5. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.