II FZ 112/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt I SPP/Kr 156/20 w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi R. M. na czynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w przedmiocie doręczenia za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast środków komunikacji elektronicznej postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 20 października 2020 r., sygn. akt I SPP/Kr 156/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od zarządzenia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 31 lipca 2020 r. sygn. akt I SPP/Kr 156/20 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi skarżącego na czynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w przedmiocie czynności w postaci doręczenia za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast środków komunikacji elektronicznej utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie Starszego Referendarza Sądowego. W dniu 9 grudnia 2019 r. (data prezentaty Sądu) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie rzecznika patentowego. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SPP/Kr 305/19 Starszy Referendarz Sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie rzecznika patentowego. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. sygn. akt I SPP/Kr 305/19 utrzymał w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 8 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SPP/Kr 305/19. W związku z zawarciem przez skarżącego w treści sprzeciwu od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 8 kwietnia 2020 r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismem z dnia 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I SPP/Kr 156/20 wezwał skarżącego do wypełnienia i podpisania urzędowego formularza wniosku PPF, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 czerwca 2020 r. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2020 r. sygn. akt I SPP/Kr 156/20 Starszy Referendarz Sądowy pozostawił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika bez rozpoznania, gdyż w wyznaczonym terminie skarżący nie nadesłał wypełnionego formularza PPF. W sprzeciwie od powyższego zarządzenia Starszego Referendarza Sądowego skarżący podniósł, że oświadczenie na formularzu wysłał i w związku z tym wniósł o odtworzenie akt z uwagi na ich zagubienie przez Sąd. Zaskarżonemu zarządzeniu skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") poprzez nieprawidłową jego interpretację; 2. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu; 3. art. 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że czynności związane z doręczeniem przez organ do strony w trakcie postępowania podatkowego nie podlegają kognicji sądów administracyjnych; 4. art. 141 w zw. z art. 163 i art. 166 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, będącego przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał na treść art. 260 § 1 oraz art. 252 § 2 p.p.s.a. i wyjaśnił, że postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie, o czym wyraźnie stanowi art. 252 § 2 p.p.s.a. Oznacza to w konsekwencji, że złożenie pierwszego i kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy przez tę samą stronę, powodować będzie konieczność spełnienia przez nią wymogów określonych w art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a., celem umożliwienia Sądowi dokonania rzetelnej i obiektywnej oceny zasadności wniosku. Uchybienie temu obowiązkowi, szczególnie po wezwaniu do jego dopełnienia przez sąd, przed którym sprawa się toczy, skutkować musi zastosowaniem art. 257 p.p.s.a., tj. pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Sąd uznał zatem, że zarządzenie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 31 lipca 2020 r. jest prawidłowe i należy utrzymać je w mocy na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 244 p.p.s.a. przez błąd co do subsumpcji stanu faktycznego, art. 259 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą interpretację przepisu oraz łamanie przepisów Konstytucji oraz niezgodność z RODO. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zażalenie jest zwykłym środkiem odwoławczym, który przysługuje od wskazanych w ustawie nieprawomocnych postanowień wydawanych przez sądy administracyjne pierwszej instancji. Postanowienia sądu administracyjnego pierwszej instancji są zaskarżalne w drodze zażalenia wówczas, gdy ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tak przewiduje. Zaskarżalne są także postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 tej ustawy. Jeżeli ustawa przewiduje wydanie postanowienia czy zarządzenia i jednocześnie nie stanowi, że na takie postanowienie lub zarządzenie przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to wniesienie tego środka odwoławczego jest niedopuszczalne. Wskazać należy, że art. 194 § 1 p.p.s.a. określa w sposób szczegółowy i wyczerpujący przypadki, w których jest dopuszczalne zaskarżenie określonego postanowienia Sądu I instancji. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2, tj. dotyczących przyznania prawa pomocy, wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy, ponadto wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie stosownie do art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których rodzaje enumeratywnie wymieniono w tym przepisie. W świetle powyższego należy stwierdzić, że ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis p.p.s.a. nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego dotyczące utrzymania w mocy postanowienia referendarza sądowego. Treść przywołanych regulacji przesądza o tym, że ustawodawca nie przewidział prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.. W związku z powyższym zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie musi zostać odrzucone z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Ponadto skarżący pismem z 8 grudnia 2020 r. (k. 26 akt sądowych) wraz z przesłanym przez Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 20 października 2020 r. został pouczony, że od tego postanowienia nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 194 w związku z art. 180 i art. 197 § 2 p.p.s.a.