II FZ 110/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 926/19 w przedmiocie odmowy wyłączenia sędziego i referendarza sądowego w sprawie ze skargi R. M. na czynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w przedmiocie doręczenia za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast środków komunikacji elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 18 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 926/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi skarżącego na czynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w przedmiocie czynności w postaci doręczenia za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast środków komunikacji elektronicznej, odmówił wyłączenia sędziego oraz referendarza sądowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał na treść art. 19 i art. 24 ust. 1 p.p.s.a. i wyjaśnił, że na istnienie okoliczności, o jakich mowa w art. 19 p.p.s.a., nie może wskazywać to, iż w ocenie wnioskującego, wskazany sędzia orzekł niekorzystnie dla skarżącego. Orzeczenie niezgodne z jego intencją, skoro sąd działał w ramach swoich kompetencji nie może samo w sobie decydować o braku bezstronni sędziego, tj. o tym, że nie jest on wolny od emocjonalnego stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, bądź też emocjonalnego stosunku do uczestnika postępowania. Wobec powyższego argumentacja przedstawiona we wniosku o wyłączenie sędziego i referendarza nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nawet okoliczność, że sędzia i referendarz reprezentują pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że wydają odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcie, nie stanowi podstawy wyłączenia. Taka sytuacja nie może być oceniana, jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego i referendarza w danej sprawie. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżył je w całości wnosząc o wyłączenie sędziego, który wydał zaskarżone postanowienie. Skarżący uważa, że wyrok wydany przez asesora nie jest wiążący gdyż "została ona" wybrana przez KRS, która łamie konstytucje. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie : 1) art. 244, 245, art. 175 par 1, art. 2851 i art. 285 f p.p.s.a.- poprzez nieprawidłową jego interpretację 2) art. 247 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu i uznanie, że wniosek o prawo pomocy strony skarżącej jest niezasadny 3) art. 252 p.p.s.a. poprzez uznanie, że strona nie potrzebuje pełnomocnika z urzędu 4) art. 141 w zw. z art. 163 i 166 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, będącego przedmiotem zaskarżenia. 5) art. 18, art. 22 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą interpretację przepisów Zgodnie z par 61 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądowych administracyjnych, wniósł o przekazanie przez WSA w Warszawie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zapytania prawnego w przedmiocie: czy fakt, że pełnomocnik profesjonalny udostępnił stronie w niektórych postępowaniach adres do doręczeń wyklucza możliwość przyznania mu pełnomocnika z urzędu gdy stron wykazała, że jest ekstremalnie biedna? Skarżący wniósł o "zawieszenie postępowania zażaleniowego do czasu rozstrzygnięcia postępowania toczącego się przed Komisją Europejską, wniesionej przez skarżącego w zakresie przedmiotowym - sygn. sprawy przed Komisją Europejską to [...], skarga została skierowana w lipcu br wobec łamania konstytucji przez Sąd". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia asesora sądowego, protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego i referendarza sądowego, zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, publ. OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis ww. przepisów sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob. wyrok TK z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, publ. OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 p.p.s.a. wskazuje, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego lub referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego lub referendarza sądowego powinien odnosić się do określonego sędziego (oraz referendarza sądowego) i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do ich bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego (oraz referendarza sądowego) strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia (oraz referendarz sądowy), którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziego lub referendarza, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez skarżącego przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziego (oraz referendarza sądowego), jak również wobec złożonych do akt oświadczeń sędziego i referendarza – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącego. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego oraz referendarza sądowego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów i referendarzy, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego i referendarza sądowego Z akt sprawy wynika, że sędzia i referendarz sądowi złożyli oświadczenia, iż w tej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Niezrozumiałe w świetle przedmiotu spraw są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 285l i 285f p.p.s.a., gdyż odnoszą się one do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie można także zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie znajduje uzasadnienie w powołanych w nim przepisach prawa. Kwestia braku przyznania Skarżącemu prawa pomocy nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłączenie sędziego i referendarza sądowego. Natomiast wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania zażaleniowego z uwagi na powołaną przez Skarżącego sprawę jest nieuzasadniony. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.