II FZ 111/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 czerwca 2020 r. sygn. akt I SPP/Kr 305/19 w przedmiocie wniosku o ustanowienie rzecznika patentowego w sprawie ze skargi R. M. na czynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w przedmiocie doręczenia za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast środków komunikacji elektronicznej postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 9 czerwca 2020 r., sygn. akt I SPP/Kr 305/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 8 kwietnia 2020 r. oddalającego wniosek o ustanowienie rzecznika patentowego w sprawie ze skargi skarżącego na czynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w przedmiocie czynności w postaci doręczenia za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast środków komunikacji elektronicznej postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Starszego Referendarza Sądowego. W dniu 9 grudnia 2019 r. (data prezentaty Sądu) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie rzecznika patentowego. W treści wniosku podał, że jest biedny i ma duże długi. Skarżący nie wypełnił rubryki 6 dotyczącej stanu rodzinnego, a w rubryce 7.1 Nieruchomości wpisał: "W trakcie zapytania". Z kolei w rubryce 7.2.2 Przedmioty wartościowe napisał, że musi zapytać księgową. Zarządzeniem Starszego Referendarza Sądowego z 16 grudnia 2019 r. skarżący został wezwany do uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 3 stycznia 2020 r., w którym podał, że żyje w niedostatku, a jego sytuacja ekonomiczna jest bardzo trudna. Zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2020 r. Starszy Referendarz Sądowy przedłużył skarżącemu termin do przedłożenia wymaganych dokumentów do 7 dni licząc od daty otrzymania tego zarządzenia. Zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 15 lutego 2020 r. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. Starszy Referendarz Sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie rzecznika patentowego. W uzasadnieniu postanowienia Starszy Referendarz Sądowy stwierdził, że dane przedstawione we wniosku nie były wystarczające do pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych R. M.. Dlatego też skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej, jednak przedmiotowych dokumentów nie nadesłał. Pismem z dnia 29 kwietnia 2020 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia Starszego Referendarza Sądowego zarzucając mu naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") poprzez nieprawidłową jego interpretację; 2. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu; 3. art. 141 w zw. z art. 163 i art. 166 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia będącego przedmiotem zaskarżenia; 4. art. 6 p.p.s.a. poprzez brak pouczenia w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2020 r. w zakresie czy i jak należy dokonać opłaty z tytułu wniesienia środka zaskarżania od postanowienia, a także w ilu odpisach taki środek należy skierować; 5. art. 243, art. 244, a zwłaszcza art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową interpretację złożonego przez skarżącego oświadczenia majątkowego i nieuwzględnienie bezsprzecznie jego złej sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał na treść art. 260 § 1 p.p.s.a. oraz powołując się na art. 255 p.p.s.a. wskazał, że z treści złożonych przez skarżącego oświadczeń nie da się ustalić jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Oświadczenia te ograniczają się jedynie do twierdzenia, że skarżący jest biedny i ma długi. Brak jest natomiast informacji na temat stanu rodzinnego i majątku skarżącego. Nie wiadomo także z czego skarżący się utrzymuje ani jakie są jego miesięczne wydatki. Powyższe okoliczności spowodowały, że Sąd nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, gdyż złożone przez niego oświadczenia i wyjaśnienia były niewystarczające. Tym samym wniosek skarżącego o ustanowienie rzecznika patentowego nie mógł zostać uwzględniony, gdyż nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 8 kwietnia 2020r. jest prawidłowe i należy je utrzymać w mocy, a w związku z tym na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zażalenie jest zwykłym środkiem odwoławczym, który przysługuje od wskazanych w ustawie nieprawomocnych postanowień wydawanych przez sądy administracyjne pierwszej instancji. Postanowienia są zaskarżalne w drodze zażalenia wówczas, gdy ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tak przewiduje. Zaskarżalne są także postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 tej ustawy. Jeżeli ustawa przewiduje wydanie postanowienia czy zarządzenia i jednocześnie nie stanowi, że na takie postanowienie lub zarządzenie przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to wniesienie tego środka odwoławczego jest niedopuszczalne. Wskazać należy, że art. 194 § 1 p.p.s.a. określa w sposób szczegółowy i wyczerpujący przypadki, w których jest dopuszczalne zaskarżenie określonego postanowienia Sądu I instancji. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 tj. dotyczących przyznania prawa pomocy, wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy, ponadto wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których rodzaje enumeratywnie wymieniono w tym przepisie. W świetle powyższego należy stwierdzić, że ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis p.p.s.a. nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego dotyczące utrzymania w mocy postanowienia referendarza sądowego. Oznacza to, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Treść przywołanych regulacji przesądza o tym, że ustawodawca nie przewidział prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. W związku z tym zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie musi zostać odrzucone z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Ponadto skarżący pismem z 12 czerwca 2020 r. (k. 49 akt sądowych) wraz z przesłanym przez Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. został pouczony, że od tego postanowienia nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 194 w związku z art. 180 i art. 197 § 2 p.p.s.a.