II FSK 974/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku R. J. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 412/17 w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.

W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 412/17, którym oddalono skargę R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2016 r., w przedmiocie podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2008 rok, skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie ww. decyzji w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazano na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podnosząc, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a jego zaległość podatkowa jest wysoka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonego aktu – ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, będące formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.), według którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Art. 61 § 4 stanowi z kolei, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3 tego przepisu, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Zgodzić przy tym należy się z poglądem, że warunki określone w art. 61 § 4 p.p.s.a. dotyczą zaistnienia nowych okoliczności albo ujawnienia dotąd nieznanych, a nie zmiany strategii argumentacyjnej autora zażalenia (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 819/11, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla oceny wniosku strony kluczowe znaczenie ma fakt, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 412/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FZ 464/17, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie wywiedzione od ww. postanowienia. W toku kontroli zarówno WSA w Gdańsku, jak NSA, wzięły pod uwagę te argumenty, które skarżący zawarł we wniosku obecnie ocenianym - tj. to, że jego sytuacja finansowa nie jest dobra, że podjął starania celem uregulowania zaległości (wniosek o rozłożenie na raty zaległości); oceniono także skutki ewentualnej egzekucji. Wobec powyższego, oceniając stanowisko skarżącego przedstawione we wniosku zawartym w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem nie wynika z niego, iż w sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 61 § 4, tj. iż mamy do czynienia z nowymi okolicznościami, i to takimi, które uzasadniałaby zmianę postanowienia odmawiającego wstrzymanie wykonania decyzji. W istocie, całość argumentacji skarżącego skupia się na podkreślaniu przez niego jego złej sytuacji majątkowej w związku z egzekucją należności wynikających ze sprawy objętej niniejszym postępowaniem. Dodatkowo pełnomocnik wskazuje inne postępowania skarżącego. Tymczasem już w ww. postanowieniu NSA wyjaśniał, iż faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15). Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym kontekście wypowiadał się też NSA co do ograniczonego charakteru dopuszczalności egzekucji, czy co do tego, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Wobec tego więc, że skarżący konsekwentnie przedstawia twierdzenia, które prowadzą do tych samych konkluzji, do których prowadziła jego argumentacja przedstawiona w pierwszym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż nie może zmienić postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 412/17, bowiem w sprawie nie doszło do zmiany okoliczności, o których mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a. Zwrócić tym można dodatkowo uwagę na okoliczność, iż pierwszy wniosek został - obok przyczyn wyżej przedstawionych - oddalony ze względu na brak należytego udokumentowania. Podobnie ocenić należy obecny wniosek - skarżący próbuje wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji dojdzie do pokaźnych strat w jego majątku, gdy tymczasem jego sytuacja majątkowa nie jest Sądowi znana. Sąd nie jest w stanie określić już choćby tego, jaki jest stosunek kwot, które mają zostać wyegzekwowane do stanu majątku, jakim dysponuje podatnik. Z tego względu na podstawie art. 61 § 3 oraz art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.