II FSK 927/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2565/23 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r. postanowił: zawiesić postępowanie kasacyjne.

Wyrokiem z 22.02.2024 r., III SA/Wa 2565/23, w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Z danych zawartych w portalu publicznym – Krajowym Rejestrze Zadłużonych – wynika, że Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XVIII Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2024 r. wydanym w sprawie o ogłoszenie upadłości dłużnika, którym jest D[...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., KRS [...], prowadzonej pod sygn. akt [...], ogłosił upadłość dłużnika D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.oraz wyznaczył syndyka, którego funkcję pełnił P. S. (nr licencji [...]). W rozpoznawanej sprawie syndyk nie zgłosił swojego udziału w sprawie i nie przystąpił o prowadzonego postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie kasacyjnego należy zawiesić. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z powołaną normą koresponduje art. 144 ust. 1 ustawy z 28.02.2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm., dalej: p.u.), w myśl którego po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Użyte w art. 124 § 1 p.p.s.a. wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że przepis ten wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym - sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Przywołane przepisy wskazują, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym, upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w dotyczących masy upadłości stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym w stosunkach procesowych (działanie syndyka w imieniu własnym i na rachunek upadłego). Przepisy prawa upadłościowego stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczących strony postępowania w znaczeniu formalnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym mowa w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko temu podmiotowi przysługuje na wskazanym etapie postępowania legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Czynność może być dokona jedynie przez oświadczenie złożone expressis verbis. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a. zawiesił postępowanie kasacyjne.