II FSK 871/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Natalia Narejko, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 527/14 w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach) z dnia 28 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 527/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 28 lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. prowadził wobec R. S. (dalej jako: "skarżący") postępowanie egzekucyjne w oparciu o wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS") tytuły wykonawcze z dnia 10 stycznia 2014 r. Zawiadomieniami z dnia 10 stycznia 2014 r. organ egzekucyjny poinformował skarżącego o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. W dniu 28 stycznia 2014 r. do Dyrektora Oddziału ZUS Oddział w K. wpłynęło pismo R. S. z dnia 27 stycznia 2014 r. zatytułowane "Skarga na czynności Dyrektora Oddziału ZUS w K.". Skarżący zarzucił, że ZUS bezpodstawnie wystawił wobec niego tytuły wykonawcze z dnia 10 stycznia 2014 r. Utrzymywał, że nigdy nie deklarował ubezpieczenia w ZUS i wniósł o uznanie zajęcia egzekucyjnego jako bezpodstawne. Dyrektor Izby Skarbowej w K. powyższe pismo zakwalifikował jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i przesłał je do Dyrektora Oddziału ZUS w K. zgodnie z właściwością. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. Dyrektor Oddziału ZUS Oddział w K. odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego, natomiast postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej "u.p.e.a."), a prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w decyzji ZUS z dnia 20 listopada 2013 r. Decyzją tą określono skarżącemu wysokość zadłużenia z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 2006-03 do 2011-11, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2003-11 do 2011-11, składek na Fundusz Pracy za okres od 2006-03 do 2011-11. Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja ta jest ostateczna i podlega wykonaniu, ponieważ w przewidzianym w przepisach prawa terminie nie została zaskarżona. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Skargę do Sądu pierwszej instancji wywiódł skarżący, jednakże nie sprecyzował w niej kierunku zaskarżenia. We wskazywanym na wstępie wyroku Sąd pierwszej instancji zaaprobował kwalifikację pisma skarżącego z dnia 27 stycznia 2014 r. jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podzielił stanowisko organu o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. w związku z nieistnieniem obowiązku. Sąd wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i ma na celu wykonanie obowiązku wskazanego w tym tytule. W niniejszej sprawie organ podatkowy prawidłowo ustalił, że podstawą prawną obowiązku egzekwowanego tytułami wykonawczymi z dnia 10 stycznia 2014 r. jest ostateczna decyzja ZUS z dnia 20 listopada 2013 r., którą określono skarżącemu wysokość zadłużenia z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Oznacza to, że objęte tytułem wykonawczym zobowiązanie skarżącego jest zobowiązaniem istniejącym, podlegającym wykonaniu w trybie przymusowym. Skargę kasacyjną wywiódł skarżący. Zarzucił w niej naruszenie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; "dalej jako: "P.p.s.a.") poprzez błędne uznanie, iż organy egzekucyjnie należycie zakwalifikowały pismo skarżącego z dnia 27 stycznia 2014 roku jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, bez wcześniejszego wezwania skarżącego do wyjaśnienia charakteru tego pisma. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom, tzn. powinna zawierać prócz innych wymogów, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, czyli treść zaskarżonego orzeczenia. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające tym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r., o sygn. akt II FSK 861/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwana: "CBOSA"). Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 P.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek, nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., o sygn. akt I OPS 10/09 oraz wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., o sygn. akt II FSK 776/10, publ. CBOSA). We wniesionej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie art. 3 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż organy egzekucyjnie należycie zakwalifikowały pismo skarżącego z dnia 27 stycznia 2014 roku jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, bez wcześniejszego wezwania skarżącego do wyjaśnienia charakteru tego pisma. Pomimo, iż przepis ten zawiera trzy paragrafy, a § 2 ma dziewięć punktów, nie wskazano, która konkretnie regulacja zawarta w art. 3 została naruszona według autora skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może doprecyzować tak sformułowanego zarzutu na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, ponieważ w żaden sposób nie nawiązano w nim do którejkolwiek jednostki redakcyjnej art. 3 P.p.s.a. Stwierdzić więc należy, że ze względu na brak dokładnego wskazania podstawy kasacyjnej zarzut skargi kasacyjnej uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazać też trzeba, iż art. 3 P.p.s.a. zawiera normy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym. Do ich naruszenia mogłoby dojść, gdyby Sąd pierwszej instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpoznanej sprawie. Ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z art. 3 P.p.s.a. zakresowi kontroli działalności administracji publicznej. Wadliwe zastosowanie takich przepisów nosi znamiona naruszenia zupełnie innych norm Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ale zarzutu ich naruszenia nie postawiono. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany podstawą kasacyjną wniesionej skargi kasacyjne, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.