II FSK 725/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Antoni Hanusz Sędzia WSA del. Andrzej Melezini po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. F. i M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 661/22 w sprawie ze skargi A. F. i M. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. F. i M. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sygnatura akt II FSK 725/23 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. F. i M. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok2016. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. decyzją z dnia 25.02.2022 r. określił na kwotę 147.507 zł wysokość zobowiązania skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2016 w miejsce zadeklarowanego w wysokości 887 zł. Ustalił, że skarżąca miała wynoszący 50% udział w spółce cywilnej, prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie handlu tekstyliami pod firmą P. G. s.c. A. F., T. G. i do kosztów uzyskania przychodów tej działalności zaliczono realizowane poza rachunkiem bankowym wydatki na zakup towarów handlowych o łącznej wartości 1.023.127 zł na podstawie faktur niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, wystawionych przez Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością P. oraz M. S. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia 30.06.2022 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, stwierdzając, że wystawcy faktur uczestniczyli w tak zwanej karuzeli podatkowej, obejmującej szereg podmiotów wprowadzających do obrotu nierzetelne faktury. Okoliczności te wynikają z ustaleń dokonanych w innych postępowaniach podatkowych, wobec czego zbędne było przesłuchiwanie wystawcy faktur w toku obecnego postępowania. Firma skarżącej nie mogła więc nabyć towarów handlowych od podmiotów, które takimi towarami nie dysponowały. W skardze na tę decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 201 § 4, a także art. 2a ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, dalej: O.p.) w związku z art. 2, art. 7 i art. 64 Konstytucji, przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający realizację zasady odpowiedzialności zbiorowej i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz nieprawidłową ocenę zebranego materiału, nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne decyzji, nieprzeprowadzenie wskazanych przez skarżącą dowodów, a także naruszenie art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2 i art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, dalej: u.p.d.o.f.) przez odmowę zakwalifikowania do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup towarów handlowych przy jednoczesnym uznaniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rzetelną. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, iż organy podatkowe miały wszelkie podstawy do stwierdzenia, że zakwestionowane faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, ponieważ podmioty, które je wystawiły, uczestniczyły w procederze tzw. karuzeli podatkowej, a wykorzystanie jako podstawy dowodowej tych ustaleń materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach było zgodne z prawem. Z kolei udokumentowanie wydatków takimi fakturami nie upoważnia do rozpoznania ich jako kosztów uzyskania przychodów. W sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do treści przepisów prawa, toteż niezastosowanie reguły wynikającej z art. 2a O.p. nie naruszyło ani art. 2 Konstytucji, ani art. 210 § 4 w związku z art. 121 § 1 oraz art. 124 O.p. W wywiedzionej od tego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2 i art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f. przez odmówienie podatnikowi prawa do zakwalifikowania do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na zakup towarów handlowych, to jest rajstop, pończoch, skarpet, podkolanówek, od podmiotów: M. S. H. i P. Sp. z o.o., pomimo braku zebrania dowodów w toku postępowania podatkowego na powyższe okoliczności, przy jednoczesnym uznaniu księgi przychodów i rozchodów za rzetelną w zakresie przychodów ze sprzedaży tych towarów. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z: - art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi w sytuacji, gdy decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi została wydana z naruszeniem przepisów prawa przez przekroczenie zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i jego dowolną, a nie swobodną, ocenę, a także nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżących; - art. 120 § 1 O.p. oraz art. 2, art. 7 i art. 64 Konstytucji przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający realizację zasady odpowiedzialności zbiorowej, a w konsekwencji wydanie decyzji obciążającej skarżących odpowiedzialnością za działania przestępcze innych podmiotów; - art. 187 § 1, art. 191 i art. 122 O.p. przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego; - art. 193 § 4 i art. 23 § 2 O.p. przez uznanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za nierzetelną, w następstwie czego określono w sposób nieuprawniony zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych; - art. 210 § 4 oraz art. 121 § 1 i art. 124 O.p. przez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne wydanej decyzji; - art. 2a O.p. oraz art. 2 Konstytucji w kontekście interpretacji ogólnej Ministra Finansów z dnia 29.12.2015 r., przez brak uwzględnienia przy ocenie materiału dowodowego zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika; - art. 188 O.p. przez nieuwzględnienie wskazanych przez skarżących dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Wobec zrzeczenia się rozprawy przez strony, która wniosły skargę kasacyjną oraz niezażądania przeprowadzenia rozprawy przez pozostałą stronę, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. sprawę w instancji kasacyjnej rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2 i art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f. przez odmówienie podatnikowi prawa do zakwalifikowania do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na zakup towarów handlowych w istocie odnosi się do kwestionowania prawidłowości postępowania podatkowego, zwłaszcza w zakresie gromadzenia dowodów służących budowie podstawy faktycznej podjętego rozstrzygnięcia podatkowego. Akcentuje bowiem brak zebrania dowodów na powyższe okoliczności, przy jednoczesnym uznaniu księgi przychodów i rozchodów za rzetelną w zakresie przychodów ze sprzedaży tych towarów. W kontekście przytoczonych w zarzucie przepisów materialnoprawnych należy jednak zauważyć, że statuują one nie tylko wymóg pozostawania wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów w określonym związku z tymi przychodami (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.), ale także sposób określania dochodu z działalności gospodarczej jako różnicy pomiędzy przychodem a kosztami jego uzyskania (art. 24 ust. 2 u.p.d.o.f.) oraz obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów albo ksiąg rachunkowych w sposób zapewniający ustalenie dochodu albo straty, podstawy opodatkowania i wysokość należnego podatku (art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f.). Wypada dodać, że księgi te winny być prowadzone w sposób rzetelny i niewadliwy, gdyż tylko wtedy stanowią dowód tego, co wynika z ich zapisów (art. 193 § 1 O.p.). Kluczowe znaczenie ma zatem rzetelność ksiąg, rozumiana jako dokonywanie w nich zapisów odzwierciedlających stan rzeczywisty (art. 193 § 2 O.p.). W odniesieniu do wydatków na zakup towarów handlowych oznacza to, że zapisy muszą odzwierciedlać tylko rzeczywiście przeprowadzone operacje gospodarcze, z powołaniem się na dokumenty źródłowe rzetelnie opisujące te zdarzenia, zarówno od strony podmiotowej, jak i przedmiotowej. Warunku tego nie spełniają zapisy, które odpowiadają wprawdzie wolumenowi obrotów przedsiębiorstwa, ale nie dokumentują zakupów określonych towarów u określonego sprzedawcy; tak jest w sytuacji, gdy rzekomy sprzedawca trudni się obrotem fakturowym, z którym nie wiąże się rzeczywisty obrót towarami. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdzie faktury zakupowe, na podstawie których rozpoznano koszty uzyskania przychodów, wystawione zostały przez podmioty, które uczestniczyły, a nawet prowadziły, proceder obrotu nierzetelnymi fakturami – co ustalono w odrębnych postępowaniach podatkowych. Wskazana w zarzucie odmowa zakwalifikowania do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych takimi właśnie fakturami nie narusza więc przytoczonych w tym zarzucie przepisów prawa materialnego. Słusznie stwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny i zasadnie nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Przechodząc do rozważenia zasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy zauważyć, że uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera obszerną polemikę z dokonaną przez organy podatkowe oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wraz z przedstawieniem własnego zapatrywania co do oceny faktów istotnych dla rozstrzygnięcia podatkowego. Ponieważ treść tego środka odwoławczego jest typowa dla odwołania w postępowaniu podatkowym, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sądy administracyjne nie ustalają więc stanu faktycznego sprawy ani nie oceniają dowodów; kontrolują jedynie, czy dokonany przez organy administracji publicznej (organy podatkowe) sposób zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego ocena są zgodne z prawem. Trzeba przy tym podkreślić, że na mocy art. 191 O.p. to organom podatkowym powierzono kompetencję oceny, czy dana okoliczność została udowodniona – co powoduje, że zanegowanie takiej oceny w toku postępowania sądowoadministracyjnego może być oparte tylko na wykazaniu braku logiki lub sprzeczności takiej oceny z zasadami wiedzy albo doświadczenia, a nie na przedstawieniu przez podatnika własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału. Odnosząc te uwagi do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 187 § 1, art. 191 i art. 122 O.p. przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego należy więc stwierdzić, że poza polemiką z dokonaną przez organy podatkowe oceną zebranego w sprawie materiału oraz poza przedstawieniem własnego poglądu na jego kompletność, skarżący nie wskazali konkretnych okoliczności, które podważałyby ocenę organów podatkowych. Ustalenia tych organów, poczynione także przez posłużenie się materiałami zgromadzonymi w innych postępowaniach, którą to możliwość wprost przewiduje art. 181 O.p., wykazują, że wystawcy faktur, którymi skarżąca posłużyła się do udowodnienia poniesienia wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów, trudnili się obrotem fakturami nie dokumentującymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych; faktury takie nie mogą więc stanowić dowodów poniesienia wydatków przez skarżącą. Dodatkowo na mocy obowiązującego w roku 2016 art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 z późn. zm.) dokonywanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą winno następować za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynikała płatność, był inny przedsiębiorca, a jednostkowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekraczała równowartość 15.000 zł. Wartość transakcji udokumentowanych zakwestionowanymi fakturami wielokrotnie przekraczała określoną w przepisie wartość graniczną, toteż wynikające z nich płatności winny być regulowane za pośrednictwem rachunku płatniczego. Jest to dodatkowy, ważki argument, podważający możliwość uznania tych faktur za dowody poniesienia wydatków kwalifikowanych kosztowo. Nawet, jeżeli praktyka obrotu gospodarczego w określonej branży toleruje gotówkowe zaspokajanie wierzytelności handlowych, rzeczą przedsiębiorcy jest dbałość o należyte udokumentowanie wydatku, który zamierza wykazywać jako koszt podatkowy, szczególnie w sytuacji, gdy nie jest objęty ryczałtową formą opodatkowania. Zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie i nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału jest więc nieuprawniony. Można dodać, że nie ma znaczenia, czy przedsiębiorstwo skarżącej w ogóle posiadało towary handlowe w asortymencie opisanym w zakwestionowanych fakturach, bowiem podatkowo istotne jest tylko to, czy dowód, na który skarżąca się powołała, odzwierciedla rzeczywiste zdarzenie gospodarcze; jeżeli zatem skarżąca miała towary handlowe będące przedmiotem obrotu, ale pochodziły one z innego źródła, dla rozpoznania jako kosztu uzyskania przychodów wydatków na ich pozyskanie nie może posłużyć się takimi dowodami. Nie ma też rozstrzygającego znaczenia ocena materiału dowodowego przeprowadzona na potrzeby opodatkowania innym podatkiem, niż podatek dochodowy; w szczególności możliwe jest, że taka ocena dokonana pod kątem wymogów właściwych opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie nietożsama. W związku z powyższym nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 193 § 4 i art. 23 § 2 O.p. przez uznanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za nierzetelną, w następstwie czego określono w sposób nieuprawniony zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych. Uznanie nierzetelności ksiąg po stronie kosztów uzyskania przychodów stanowi konsekwencję rozpoznania tych kosztów w oparciu o dowody źródłowe nie odzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych; w konsekwencji zapisy w tych księgach nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego (art. 193 § 2 O.p.), co prowadzi do skutku w postaci nie uznania tak prowadzonych ksiąg – w określonym zakresie - za dowód w sprawie (art. 193 § 4 O.p.). Z kolei odstąpienie od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania (art. 23 § 2 O.p.) wynika z istnienia możliwości określenia tej podstawy z wykorzystaniem danych zawartych w księgach – zwłaszcza obrazujących przychody – uzupełnionych pozostałymi dowodami o niepodważonej rzetelności. Od merytorycznej oceny uchylają się zarzuty: naruszenia art. 210 § 4, art. 121 § 1 i art. 124 O.p. przez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne wydanej decyzji oraz naruszenia art. 2a O.p. i art. 2 Konstytucji w kontekście interpretacji ogólnej Ministra Finansów z dnia 29.12.2015 r., przez brak uwzględnienia przy ocenie materiału dowodowego zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wymogiem skargi kasacyjnej jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale także ich uzasadnienie. Ponieważ zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie może rekonstruować lub domniemywać motywów, które skłoniły wnoszącego tę skargę do sformułowania określonych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny badając obecnie rozpoznawaną skargę kasacyjną nie dopatrzył się uzasadnienia omawianych zarzutów, co prowadzi do ich bezskuteczności procesowej. Można jedynie powtórzyć za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że decyzja zaskarżona do tego Sądu zawiera rozstrzygnięcie, które znajduje potwierdzenie w wyczerpującym uzasadnieniu faktycznym i prawnym, a w sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, które powodowałyby zastosowanie reguły wyrażonej w art. 2a O.p. Chybiony jest też zarzut naruszenia art. "120 § 1" O.p. oraz art. 2, art. 7 i art. 64 Konstytucji przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający realizację zasady odpowiedzialności zbiorowej, a w konsekwencji wydanie decyzji obciążającej skarżących odpowiedzialnością za działania przestępcze innych podmiotów. Pomijając okoliczność, że art. 120 O.p. nie dzieli się na paragrafy, należy stwierdzić, że naruszenie prawnego obowiązku dokonywania płatności w transakcjach handlowych za pośrednictwem rachunku płatniczego było wynikiem zachowania skarżącej oraz jej wspólnika, a nie rezultatem przestępczych działań osób trzecich. Wypływający stąd logiczny wniosek co do pozyskania w ten sposób faktur nie dokumentujących rzeczywistego obrotu towarowego, nie świadczy o realizacji zasady odpowiedzialności zbiorowej, lecz stanowi konsekwencję wyboru przez skarżącą (i jej wspólnika) określonego modelu prowadzenia działalności gospodarczej. Nieporozumieniem jest przy tym upatrywanie realizacji zasady odpowiedzialności zbiorowej w krytycznej ocenie faktur wystawianych przez podmioty trudniące się nieprawnym ich wystawianiem i obrotem nimi; przeciwnie – do naruszenia wskazanych w zarzucie zasad konstytucyjnych: państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji) oraz ochrony prawa własności (art. 64 Konstytucji), a także zasady legalizmu w postępowaniu podatkowym (art. 120 O.p.), mogłoby doprowadzić faktyczne aprobowanie opisanej w nich fikcji gospodarczej. Nietrafność zarzutu naruszenia art. 188 O.p. przez nieuwzględnienie wskazanych przez skarżących dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy wynika stąd, że wbrew założeniu, leżącemu u podstaw tego zarzutu, kalkulacja ilościowo-wartościowa przedstawiająca strukturę sprzedaży oraz charakterystykę działalności przedsiębiorstwa handlowego skarżącej nie może rzutować na ocenę rzetelności zakwestionowanych faktur. Kalkulacja ta może bowiem obrazować posiadanie przez przedsiębiorstwo określonych towarów handlowych oraz sposób gospodarowania nimi, ale nie może posłużyć do wykazania rzetelności konkretnych, zakwestionowanych faktur; trzeba bowiem powtórzyć, że posiadanie określonych towarów handlowych nie oznacza nabycia ich od podmiotów i na warunkach opisanych w tych fakturach. Ponieważ art. 188 O.p. nakazuje wprawdzie uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, ale tylko wtedy, gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, a okoliczności, na które skarżący powołują się w omawianym zarzucie znaczenia dla sprawy nie mają, do naruszenia art. 188 O.p. nie doszło. Przeprowadzone rozważania uprawniają do wyprowadzenia wniosku, że oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszyło art. 151 P.p.s.a., ponieważ brak było podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie została bowiem wydana z naruszeniem przepisów prawa, z przekroczenie zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego czy też w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się uzasadniony. W konsekwencji skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz stosowanego odpowiednio § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od skarżącego na rzecz organu administracji publicznej kwotę 2.700 zł tytułem opłaty za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjna przez radcę prawnego, który prowadził sprawę w pierwszej instancji. SNSA SNSA SWSA (del.) Antoni Hanusz Tomasz Zborzyński (spr.) Andrzej Melezini