II FSK 3956/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1546/12 w zakresie odrzucenia skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1546/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę E. G. (zwanej dalej "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 30 lipca 2012 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. W uzasadnienie Sąd wskazał, że pomimo prawidłowo doręczonego w dniu 5 grudnia 2013 r. wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 stycznia 2013 r. do uiszczenia wpisu od skargi, wystosowanego zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") i znajdującego się w nim pouczenia co do konsekwencji niezastosowania się do żądania Sądu, skarżąca nie uiściła wpisu w wyznaczonym terminie. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości skargą kasacyjną skarżącej, która wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 244 § 1 w zw. z art. 243 § 1, w zw. z art. 165 w zw. z art. 220 § 1 w zw. z art. 58 § 1 p.p.s.a., polegające na odrzuceniu skargi przedwcześnie, tj. zanim doszło do rozpoznania ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 8 grudnia 2013 r., w którym skarżąca powołał nowe okoliczności dotyczące sytuacji finansowej jej rodziny, - naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP skutkujące uniemożliwieniem skarżącej skutecznego złożenia skargi, poprzez jej przedwczesne odrzucenie w sytuacji nie rozpatrzenia wniosku skarżącej o udzielenie pomocy prawnej. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Należy wskazać, że w dniu 8 grudnia 2013 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym powołała nowe okoliczności dotyczące sytuacji finansowej strony. Sąd I instancji nie podjął żadnych czynności w kierunku rozpoznania przedmiotowego żądania, chociażby poprzez wezwanie strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy (zgłoszenie wniosku o przyznanie prawa pomocy z naruszeniem formy wskazanej w art. 252 § 2 p.p.s.a.). Uczynił to dopiero w dniu 14 stycznia 2014 r., tj. dniu odrzucenia skargi. Złożenie przedmiotowego wniosku powoduje, że Sąd winien w pierwszej kolejności podjąć stosowne czynności zmierzające do jego rozpoznania. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie uznać należy za przedwczesne i naruszające art. 220 § 3 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. Z powyższych względów uzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez odrzucenie skargi bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na prawo do sądu, uregulowane w powołanym przepisie Konstytucji RP składają się trzy zasadnicze elementy: prawo dostępu do sądu, rozumiane jako prawo do uruchomienia procedury przed sądem, prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz prawo do wyroku sądowego, to jest do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 czerwca 1998 r., sygn. akt K 28/07, opubl. w OTK ZU z 1998 r., nr 4, poz. 299). W tym przypadku, nie rozpoznając wniosku o przyznanie pomocy mimo jego złożenia i odrzucając skargę, Sąd I instancji naruszył prawo strony do rozstrzygnięcia jej sprawy przez sąd. Instytucja prawa pomocy, uregulowana w przepisach art. 243 i nast. p.p.s.a., została bowiem stworzona w celu zapewnienia osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (tak M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II str. 548). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 uchylił zaskarżone postanowienie. Brak jest natomiast podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – postanowienia. [pic]