II FSK 3773/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 471/14 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. D. na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w przedmiocie wznowienia czynności egzekucyjnych postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 471/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę T. D. na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w przedmiocie wznowienia czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012 r., wydanym na podstawie art. 70a w związku z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a."), wznowił czynności egzekucyjne względem nieruchomości wchodzącej w skład majątku skarżącego. Postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu 21 sierpnia 2012 r., zaś pismem z dnia 7 grudnia 2012 r. T. D. wezwał Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiedź organu na to wezwanie strona otrzymała w dniu 8 stycznia 2013 r. W dniu 8 lutego 2013 r. T. D. wniósł skargę na bezprawne wznowienie czynności egzekucyjnych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 121/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił przedmiotową skargę jako spóźnioną, podnosząc dodatkowo, że skarżący nie dopełnił wymogu terminowego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia T. D., kwestionując dopuszczalność wznowienia czynności egzekucyjnych, złożył skargę w trybie art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego do organu nadzoru, zainicjował postępowanie o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 10 sierpnia 2012 r., a także wystosował skargę powołując jako jej podstawę prawną art. 54 i art. 110z u.p.e.a. Następnie w dniu 2 kwietnia 2014 r. skarżący wezwał Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. do usunięcia naruszenia prawa i w dniu 23 kwietnia 2014 r. skierował kolejną skargę do sądu administracyjnego o treści niemal identycznej jak skarga uprzednio odrzucona. Skarżący wskazywał na bezprawność wznowienia czynności egzekucyjnych, wnosząc o zobowiązanie organu egzekucyjnego do stosowania się do dyspozycji art. 70a u.p.e.a. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Olsztynie odrzucił powyższą skargę jako niedopuszczalną w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd zwrócił uwagę, że art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje także inne niż określone w pkt 1-3 akty, lub czynności z zakresu działalności publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a więc nie mające charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddane zostało jednak nie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 10 sierpnia 2012 r., gdyż jako postanowienie niezaskarżalne zażaleniem nie mogło być przedmiotem skargi, lecz szeroko rozumiane działanie organu egzekucyjnego podejmowane w wyniku wydania tego postanowienia. W ocenie Sądu, brak było dostatecznych podstaw, by przyjmować dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na "działanie" rozumiane jako podejmowanie konkretnych czynności egzekucyjnych. Prowadziłoby to bowiem w istocie do ominięcia skonstruowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego i przewidzianych w nim środków zaskarżenia. Sąd stwierdził również, że nawet gdyby przyjąć dopuszczalność złożenia ponownej skargi na to samo działanie organu egzekucyjnego, to jej wniesienie wymagałoby spełnienia wszystkich ustawowych warunków, tj. zachowania terminu do wniesienia skargi a także spełnienia warunku wynikającego z art. 52 § 3 p.p.s.a. Skoro przedmiotem skargi jest wciąż fakt podjęcia i kontynuowania wstrzymanych czynności egzekucyjnych, a te podejmowane były w okresie od 10 sierpnia 2012 r., o czym skarżący wiedział co najmniej od 7 grudnia 2012 r., gdyż w każdym z pism w toku postępowania wskazywał na kontynuowanie czynności egzekucyjnych, to 14-dniowy termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. nie został zachowany. Z faktu, że skarżący ponowił wniosek o usunięcie naruszenia prawa nie wynikało, że "otworzył" sobie nowy termin do wezwania. Brak jest bowiem podstaw do tego, aby dopuszczać możliwość wielokrotnego wzywania do usunięcia naruszenia prawa w sytuacji, gdy wciąż jest ono odnoszone do czynności, jakie nastąpiły po wydaniu postanowienia o podjęciu wstrzymanych czynności egzekucyjnych. Możliwość ponawiania wezwania do usunięcia naruszenia prawa powodowałaby, że osoby wnoszące takie wezwania byłyby w lepszej sytuacji niż te, którym przysługuje zażalenie czy inny środek zaskarżenia, który można wnieść tylko raz. W skardze kasacyjnej T. D. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 oraz w związku z art. 70a u.p.e.a. poprzez odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej w przypadku, gdy brak jej rozpoznania sankcjonuje bezprawność działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz w związku z art. 70a u.p.e.a. poprzez brak pełnej kontroli działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., co w konsekwencji skutkowało brakiem uznania, że podjęte przez organ działania nie znajdują oparcia w przepisach prawa, c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, 8, 9 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak ustalenia w toku kontroli działalności administracji publicznej, iż w toku podejmowanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. działań polegających na bezprawnym wznowieniu czynności egzekucyjnych podjętych do zajętej nieruchomości, organ naruszył przepisy k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że sformułowane przez stronę skarżącą zarzuty o charakterze procesowym w żaden sposób nie podważają prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mimo iż w podstawach kasacyjnych zamieszczono przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiące podstawę kwestionowanego postanowienia, tj. art. 58 § 1 pkt 6, a także art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, to treść skargi kasacyjnej nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji, która mogłaby prowadzić do zwalczania tez leżących u podstaw odrzucenia skargi w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zarzutów autor skargi kasacyjnej nie podjął nawet próby wykazania, że wniesienie skargi było dopuszczalne, a w szczególności, że dotrzymano terminu do skierowania wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Nie podjęto również polemiki ze stanowiskiem Sądu kwestionującym możliwość wniesienia skargi na działania organu egzekucyjnego będące następstwem postanowienia z dnia 10 sierpnia 2012 r. Wywody zawarte w skardze kasacyjnej skoncentrowano na kwestii bezprawności działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., w tym nieprawidłowości postanowienia wznawiającego czynności egzekucyjne oraz dalszych, następczych względem tego rozstrzygnięcia, działań organu egzekucyjnego. Poza ogólnymi rozważaniami dotyczącymi charakteru kontroli sądowoadministracyjnej, jedyne twierdzenia odnoszące się bezpośrednio do zaskarżonego skargą kasacyjną orzeczenia wskazywały na konieczność zbadania zgodności z prawem czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny. Zdaniem skarżącego, odrzucenie skargi "w realiach niniejszej sprawy sankcjonuje dalszą bezprawność działania Naczelnika Urzędy Skarbowego w O.", bowiem Sąd pominął milczeniem naruszenie przez organ administracyjny zasad ogólnych zawartych w k.p.a. (zob. str. 4 i 5 skargi kasacyjnej). Autor skargi kasacyjnej zdaje się więc nie dostrzegać, że wstępny etap badania skargi złożonej do sądu administracyjnego, który w rozpatrywanej sprawie zakończył się jej odrzuceniem, nie obejmuje kontroli zasadności twierdzeń i zarzutów podnoszonych przez stronę w środku zaskarżenia. Na tym etapie Sąd sprawdza jedynie, czy skarga spełnia ustawowe warunki jej wniesienia. Dopiero po ustaleniu, że skarga została wniesiona skutecznie, sąd rozpoznaje sprawę co do jej istoty. Sąd nie może tym samym, ignorując niedopuszczalność skargi (przesądzającą o konieczności jej odrzucenia), kontrolować zgodności z prawem zaskarżonych działań bądź aktów organów administracji publicznej. W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądań skargi kasacyjnej. Prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nawet przy przyjęciu dopuszczalności zaskarżenia działań organu egzekucyjnego, skarga wniesiona przez T. D. nie spełniała innych wymogów ustawowych przewidzianych w art. 52 § 3 p.p.s.a. z uwagi na niewniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w przewidzianym do tego terminie. Trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, że ponawianie wezwania do usunięcia naruszenia prawa po upływie 14-dniowego terminu, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie nie "otwiera" nowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.