II FSK 3721/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 407/14 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 stycznia 2014 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I SA/Po 407/14), mocą którego odrzucono skargę M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 stycznia 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. W motywach orzeczenia Sąd podał, że pismem z dnia 31 marca 2014 r. skarżący ‒ reprezentowany przez pełnomocnika ‒ wniósł skargę na wyżej wskazaną decyzję, załączając do niej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r. o sygn. akt II FZ 1185/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2014 r. o sygn. akt I SA/Po 407/14, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Na tej podstawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga podlega odrzuceniu jako spóźniona. Sąd wskazał, że zainicjowanie kontroli sądowoadministracyjnej wymaga skutecznego wniesienia skargi. Wśród bezwzględnie obowiązujących wymogów przewidziano m.in. wniesienie skargi w ustawowym terminie. Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto termin do wniesienia skargi określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. ma charakter terminu zawitego, a czynność podjęta po jego upływie jest bezskuteczna (art. 85 P.p.s.a.), chyba że na skutek złożonego przez stronę wniosku sąd orzeknie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Uchybienie terminu do wniesienia skargi wymaga od Sądu odrzucenia skargi bez poddania jej merytorycznej kontroli (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że próba doręczenia A. J. - pełnomocnikowi skarżącego - przez pracownika Poczty Polskiej - przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję miała miejsce w dniu 4 lutego 2014 r., co wynika z druku zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 412-413 tom III akt adm.) oraz pisma Poczty Polskiej z dnia 5 marca 2014 r. (k. 434 tom III akt adm.). Z powodu niemożności doręczenia adresatowi przesyłki, zawiadomienie o pozostawaniu pisma w Urzędzie Pocztowym umieszczono na drzwiach biura. Powtórne zawiadomienie o pozostawaniu pisma w Urzędzie Pocztowym miało miejsce dnia 12 lutego 2014 r. Wobec niepodjęcia przesyłki, została ona zwrócona nadawcy w dniu 20 lutego 2014 r. z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie. Doręczenie zastępcze, stosownie do art. 150 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, miało natomiast miejsce w dniu 18 lutego 2014 r., tj. z upływem 14 dniowego okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej. Termin do złożenia skargi, zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., upływał zatem w dniu 20 marca 2014 r. Skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej została wniesiona listem poleconym w dniu 31 marca 2014 r. (k. 15 akt sąd.), a zatem 11 dni po upływie terminu do jej wniesienia. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżący zarzucił naruszenie art. 150 § 1 O.p. przez błędne przyjęcie, że nastąpiła niemożność doręczenia pisma pełnomocnikowi skarżącego, co skutkowało zastosowaniem instytucji doręczenia zastępczego, a także art. 86 § 4 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Na wstępie podkreślenia wymaga, że skarżący do skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 stycznia 2014 r. załączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tejże skargi. Niezrozumiałe i niekonsekwentne jest więc twierdzenie skarżącego w niniejszym postępowaniu, że jednak termin nie został przekroczony, z uwagi na błędy doręczyciela. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1185/14, ocenił argumenty skarżącego w tym zakresie, a Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie ocenę tę podziela. Sąd uznał, że "wskazane przez skarżącego okoliczności w żaden jednak sposób nie mogły świadczyć o nieprawidłowości doręczenia. Sam fakt odbioru korespondencji (czy to bezpośrednio przez adresata, czy przez osobę upoważnioną w spółce B.) w innych dniach niż daty pozostawienia zawiadomień o awizowaniu spornej przesyłki, nie przesądzały o uchybieniach w procesie doręczenia. Z dołączonych do zażalenia kserokopii z ksiąg korespondencyjnych nie wynikało by w dniach 4 i 12 lutego 2014 r. miał miejsce odbiór jakiejkolwiek korespondencji, co mogłoby uwiarygodnić argumentację skarżącego. Oceny prawidłowości doręczenia nie podważały również ani fakt odbioru innej korespondencji w placówce pocztowej w okresie awizowania, ani braki w wypełnieniu druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Dostrzeżone przez stronę uchybienia (brak oznaczenia daty i przyczyn zwrotu przesyłki) zostały zauważone również przez organ podatkowy, który wystąpił do operatora pocztowego o wyjaśnienie tych kwestii (zob. wniosek reklamacyjny z dnia 25 lutego 2014 r. – k. 432 akt administracyjnych). W odpowiedzi Poczta Polska S.A. jednoznacznie wskazała zarówno daty awizowania korespondencji (4 i 12 lutego 2014 r.), datę zwrotu przesyłki adresatowi (20 lutego 2014 r.), jak i przyczynę zwrotu tejże przesyłki (nie podjęto w terminie) (zob. pismo z dnia 5 marca 2014 r. – k. 434 akt administracyjnych). Wszelkie zatem wątpliwości, jakie mogły nasuwać się w związku z niedokładnym wypełnieniem zwrotnego potwierdzenia odbioru zostały wyjaśnione. Strona tymczasem nie zdołała podważyć zarówno prawidłowości tych ustaleń, jak i przebiegu zdarzeń związanych doręczeniem korespondencji poprzestając na gołosłownych w istocie stwierdzeniach, że pełnomocnik nie zauważyła żadnego awiza w drzwiach biura, czy też, że awizo powtórne nie zostało pozostawione w drzwiach biura ani w skrzynce korespondencyjnej". W skardze kasacyjnej skarżący próbując podważyć tę ocenę powołuje się na "schemat działania" poczty, sugeruje też, że "zastanawiające" i niezrozumiałe jest, dlaczego pełnomocnik skarżącego odbierający w okresie awizacji spornej przesyłki (gdy biegł czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1 O.p.) nie został o niej poinformowany w placówce pocztowej, mimo że odbierał inne listy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego w tym zakresie. Zarzut tego rodzaju mógłby odnieść zamierzony skutek wyłącznie wtedy, gdyby skarżący wskazał podstawę prawną takiego obowiązku Poczty Polskiej. Powoływanie się na schemat działania, który zdaniem skarżącego zwykle Poczta stosuje, nie może wywołać skutków prawnych. Nie sposób przyjąć, że skarżący (jego pełnomocnik) z powodu zwyczajów panujących w jakiejś placówce pocztowej, dysponuje prawem do bycia poinformowanym o innych przesyłkach, które czekają na jego odbiór. Nie jest również zasadne oczekiwanie skarżącego, by w okresie trwania awizacji (tj. w okresie przechowywania pisma w placówce pocztowej przez 14 dni) doręczyciel podejmował kolejne próby doręczenia pisma adresatowi bezpośrednio. Z art. 150 § 1 pkt 1 i § 1a O.p. wynika jednoznacznie, że w razie niemożności bezpośredniego doręczenia pisma adresatowi (tj. w trybie art. 148 § 1 i art. 149 O.p.) operator pocztowy (...) przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, natomiast adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 (tu: w placówce pocztowej). Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Obowiązki doręczyciela po bezskutecznej próbie doręczenia pisma sprowadzają się więc wyłącznie do informowania adresata o oczekującej przesyłce, a nie do podejmowania kolejnych prób doręczenia. Nie znajdują także podstawy prawnej zarzuty skarżącego dotyczące pozbawienia ‒ poprzez brak stosownych pieczęci i adnotacji na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru ‒ jego pełnomocnika wiedzy o tym, jak długo pismo pozostawało w placówce pocztowej oraz kiedy pismo zostało zwrócone do nadawcy, a w konsekwencji kiedy nastąpiło doręczenie zastępcze. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 412-413 tom III akt adm.) wynika bowiem, że wskazano na nim datę pierwszej i drugiej awizacji. Artykuł 150 § 2 zd. drugie O.p. stanowi, że fikcja prawna doręczenia następuje z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a więc czternastu dni, na które pismo pozostawiono w placówce pocztowej. Termin ten liczy się od dnia pierwszej awizacji. Stąd bez znaczenia dla sprawy była data rzeczywistego zwrócenia pisma do nadawcy czy czas przechowywania go przez operatora pocztowego. Istotna była jedynie data pierwszej awizacji, której skarżący nie podważył. Jak stanowi art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania tylko wtedy może być skuteczny, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie wykazał natomiast, by uchybienia dotyczące adnotacji na kopercie miały jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, w świetle treści art. 150 § 2 zd. drugie O.p. oraz w świetle twierdzeń skarżącego, że jego pełnomocnik dowiedział się o wydaniu decyzji w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Izby Skarbowej. Z przywołanego przepisu Ordynacji wynika, że czas przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz termin jego zwrotu do nadawcy nie miał dla sprawy znaczenia. Ponadto, skoro skarżący twierdzi, iż pełnomocnik dowiedział się o wydaniu decyzji w rozmowie telefonicznej, to z tej rozmowy najpewniej dowiedział się o dacie doręczenia zastępczego, a nie z koperty zwróconej przesyłki, którą załączono do akt sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zarzutu naruszenia art. 150 § 1 O.p. za zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny nie może natomiast odnieść się do zarzutu naruszenia art. 86 § 4 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim art. 86 P.p.s.a. nie zawiera jednostki redakcyjnej w postaci § 4. Ponadto wynika to z faktu, że kwestia przywrócenia terminu została już prawomocnie rozstrzygnięta w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 407/14, utrzymanym w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1185/14. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ w art. 209 P.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę lub umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).