II FSK 3693/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca) Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. [...]sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 194/17 w sprawie ze skargi S. [...]sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 19 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. [...]sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r. w sprawie sygn. akt I SA/Kr 194/17 ze skargi S. [...] Spółka z o.o. w K. (dalej: Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 19 grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesieni odwołania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2016r. poz. 718 ze zm. dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd pierwszej instancji przedstawia się następująco. Postanowieniem z 19 grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie, w związku z wniesionym przez pełnomocnika Spółki wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z 28 czerwca 2016 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012, od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie 211.934,00 zł, działając na podstawie art. 163 § 2 w zw z art.162 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2015r. poz. 613 ze zm. dalej: O.p.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie wskazał przepisy Ordynacji podatkowej odnoszące się do sprawy oraz stosowne orzecznictwo, podnosząc, że w sytuacji gdy A. F. pierwotnie odebrała przesyłkę a następnie ją zwrócono do organu, przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona Spółce w dniu 14 lipca 2016 r. w trybie art. 153 O.p. Z akt sprawy wynikało bowiem, że w toku postępowania kontrolnego, Spółka odpowiadała na pisma kierowane do niej, które uprzednio odbierała A.F. Przeczy to twierdzeniu Spółki, że A. F. nie była upoważniona do odbioru korespondencji. Korespondencja była wydawana na poczcie do rąk A. F. To przeczy także twierdzeniom, że Spółka powzięła wiadomość o wydanej decyzji w dniu 7 września 2016 r. A. F. skutecznie odbierała korespondencję kierowaną do Spółki zatem mogła odebrać rzeczoną decyzję. Po podpisaniu zwrotnego potwierdzenia odbioru i oderwaniu go od koperty, widząc co zawiera przesyłka, zwróciła ją na poczcie. Odmowa odbioru przesyłki została zakwalifikowana w trybie art. 153 O.p. Co do sposobu reprezentacji Spółki organ wskazał, że zgodnie z KRS w kontrolowanym okresie i nadal Prezesem był S. R. a prokurentem samoistnym P. B. W Spółce oprócz Prezesa była osoba upoważniona do samodzielnego działania w jej imieniu. Organ przywołał treść art. 151 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. i wyjaśnił, że nagła choroba Prezesa Spółki nie powinna zakłócić normalnego, prawidłowego funkcjonowania Spółki a prokurent mógł skutecznie odbierać korespondencję względnie upoważnić do odbioru korespondencji. Zmiana art. 151 § 1 O.p. miała charakter doprecyzowujący i także przed jego wprowadzeniem prokurent samoistny był osobą uprawnioną do odbioru korespondencji ponieważ zakres umocowania był bardzo szeroki i obejmował także odbiór korespondencji kierowanej do Spółki. Organ zaznaczył również, że informacja na temat choroby Prezesa zawarta w piśmie z 17 lipca 2016 r. była niezgodna z zaświadczeniem lekarskim z 30 czerwca 2016 r. Zaświadczenie wydał lekarz ogólny a z treści wynika, że pacjent jest niezdolny do pracy na okres 2 miesięcy i wymaga zdrowotnej rekonwalescencji i absolutnego spokoju. Powyższe nie potwierdza, że Prezes Spółki przebywał w szpitalu. Wnosząc o przywrócenie terminu Spółka nie wykazała, że w okresie od 30 czerwca 2016 r. do 30 sierpnia 2016 r. Prezes przebywał w szpitalu a jego choroba miała charakter nagły, okoliczności związane ze stanem zdrowia uniemożliwiały mu prowadzenia spraw Spółki w tym upoważnianie osób właściwych do odbioru korespondencji. Prokurent ustanowiony w Spółce, wg wyjaśnień miał przebywać na urlopie. Choroba Prezesa Spółki i urlop prokurenta nie mogły wpłynąć na termin załatwienia sprawy przez organ a w konsekwencji na termin wydania decyzji. Z żadnego przepisu Ordynacji podatkowej nie wynika aby terminy załatwienia sprawy w tym czasie nie biegły. Organ nie podzielił stanowiska Spółki, że ta zapoznała się z treścią decyzji w dniu 12 września 2016 r. W ocenie organu Spółka powzięła wiadomość w dniu 14 lipca 2016 r. kiedy A. F. odebrała przesyłkę, zapoznała się z treścią zwrotnego potwierdzenia odbioru i podpisania go. W piśmie z 5 września 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej poinformował Spółkę, że decyzja została wydana w dniu 28 czerwca 2016 r. i uznana za doręczoną z dniem 14 lipca 2016 r. Pismo to doręczono Spółce 7 września 2016 r. Oznacza to, że nie można przyjąć, iż wniosek z 19 września 2016 r. był złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie, Spółka zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia poprzez przyjęcie, że: a. A. F. była osobą uprawnioną do odbioru korespondencji podczas gdy osoba nie posiadała upoważnienia do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącego, b. W okresie nieobecności prezesa zarządu Skarżącego w spółce były osoby uprawnione do odbioru korespondencji, podczas gdy organ I instancji nie wykazał by jakakolwiek osoba dysponował pełnomocnictwem do odbioru korespondencji, c. A. F. odmawiając przyjęcia korespondencji kierowanej do Skarżącego wiedziała, że korespondencja zawiera decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 28 czerwca 2016 r. albowiem było to napisane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do koperty, podczas gdy taka adnotacja nie miała miejsca, d. wiedza A. F. co do zawartości przesyłki, była równoznaczna z wiedzą Spółki o wydaniu przedmiotowej decyzji, prowadzący do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podczas gdy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy; 2.naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 162 § 2 O.p. poprzez uznanie, że Skarżący wniósł podanie o przywrócenie terminu po upływie 7 dni od ustania przyczyn uchybienia terminowi, podczas gdy Skarżący wniósł odwołanie w terminie 7 dni od momentu, w którym dowiedział się o treści decyzji Dyrektora UKS z 28 czerwca 2016r.; 3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w chwili wszczęcia postępowania kontrolnego) poprzez uznanie, że na podstawie tego przepisu osobą uprawnioną do odbioru korespondencji jest prokurent, podczas gdy przepis ten nie zawierał zapisu o prokurencie, a zapis ten został wprowadzony dopiero nowelizacja z 10 września 2015r. więc nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 19 grudnia 2016 r. w całości oraz zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p., który kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu. Przesłanką budzącą najwięcej wątpliwości w niniejszej sprawie jest przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od wskazanej na wstępie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. stosowną argumentacją powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem. Od uznania organu administracji publicznej zależy jednak ocena w jakim stopniu dana informacja uprawdopodabnia fakt przytoczony przez stronę. Sąd odnosząc się do przyczyny, dla której uchybiono terminowi do złożenia wyjaśnił, że w jego ocenie sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Spółka nie uprawdopodobniła, iż Prezes Zarządu nie mógł wyręczyć się inną osobą w celu dochowania terminu do wniesienia odwołania, a wiedziała, że w sprawie toczy się postępowanie wymiarowe. Sąd odniósł się do treści zaświadczenia lekarskiego (tłumaczenia przysięgłego z j. niemieckiego) i wyjaśnił, że z jego treści w ogóle nie wynika na co jest chory pacjent i jaki charakter ma dolegliwość (czy pacjent ma leżeć, czy może chodzić czy wymaga rehabilitacji itp.). Nie wiadomo też czy choroba miała istotnie nagły charakter. Czy pacjent przebywał w Niemczech przed 30 czerwca 2016 r. a dopiero w tym dniu zgłosił się do lekarza, czy też mamy do czynienia z dolegliwościami, które pojawiły się niespodziewanie. Sąd podkreślił także, że z odpisu z KRS sporządzonego na dzień 9 września 2016 r. (w aktach administracyjnych sprawy) wynika, że w Spółce ustanowiony był prokurent samoistny. Sąd pierwszej instancji odnosząc się do treści art. 205 § 1 ustawy Kodeks spółek handlowych oraz art. 109¹ § 1 Kodeksu cywilnego wyjaśnił, że w Spółce były podmioty, które były umocowane do działania w imieniu Spółki pod nieobecność Prezesa Zarządu w tym do odbioru korespondencji z organów podatkowych, a osobą tą niewątpliwie był prokurent samoistny. Twierdzenia Spółki, że A. F. nie była upoważniona do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki zdają się przeczyć okolicznościom wielokrotnego odbioru korespondencji dedykowanej Spółce, właśnie przez tę osobę. Sąd wyjaśnił także, że przez osobę upoważnioną do odbioru pism należy rozumieć "nie tylko osobę, która ma specjalne upoważnienie pod tym względem, ale również każdą osobę, która ze względu na funkcję wykonywaną w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism, np. pracownik kancelarii (biura), portier, członek zarządu (administracji) itp." (E. Iserzon [w:] Komentarz IV, 1970, s. 124). Istotnym w sprawie jest również i to, że pismo z 14 lipca 2016 r. zawierające informację o niemożności podjęcia korespondencji zawiera jedynie pieczątkę Spółki i nieczytelną parafę, która nie pozwala na identyfikację podmiotu, który ją naniósł. Nie wiadomo zatem kto (z imienia i nazwiska) złożył parafę i czy ta osoba, była w ogóle uprawniona do składania pism w imieniu Spółki a w szczególnego pisma o tej treści. Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że A. F. była osobą której w sposób nieuprawniony przekazano korespondencję kierowaną do strony. Dodatkowo w okresie pobytu poza Polską, obowiązkiem Spółki było takie zorganizowanie pracy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w okresie nieobecności, aby w należyty sposób zabezpieczyć swoje interesy. Spółka wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas, gdy Spółka uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy; 2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 151 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w chwili wszczęcia postępowania kontrolnego) poprzez uznanie, że osobą uprawnioną do odbioru korespondencji jest prokurent, podczas, gdy przepis art. 151 O.p. nie zawierał zapisu o prokurencie, a zapis ten został wprowadzony nowelizacją z 10 września 2015 r., więc nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Mając powyższe na uwadze wniesiono o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 19 grudnia 2016 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Wniesiono o nieprzeprowadzenie rozprawy. Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Pierwsza grupa zarzutów kasacyjnych dotyczyła prawidłowości doręczenia decyzji, odnośnie do której organ podatkowy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przede wszystkim okoliczności faktycznych spornego doręczenia. Wobec powyższego przypomnieć stronie wnoszącej skargę kasacyjną należy, że uzasadniana niniejszym sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wszystkie zagadnienia w zakresie wzmiankowanego doręczenia decyzji omówione i ocenione natomiast zostały w sprawie dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, II FSK 3694/17, w której Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną strony skarżącej; brak jest potrzeby, by argumenty wymienionego prawomocnego wyroku, którego pisemne uzasadnienie strona otrzyma, powtarzać, brak jest podstaw prawnych, aby je weryfikować. Odnośnie do możliwości działania prokurenta spółki – strona nie uprawdopodobniła, że w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania prokurent nie był ustanowiony bądź że wcześniej został odwołany. Argument, że w czasie postępowania kontrolnego przepis art. 151 O.p. nie stanowił o prokurencie, nie ma znaczenia, ponieważ sprawa dotyczy okresu do przewidzianego przez prawo wniesienia odwołania, biegnącego od dnia doręczenia decyzji – w tym czasie natomiast przywoływana regulacja prawna uwzględniała już podmiot w postaci prokurenta osoby prawnej. Odnośnie do prezesa skarżącej spółki – z treści skargi kasacyjnej nie wynika, że choroba wymienionej osoby była tego rodzaju, że uniemożliwiała posłużenie się innymi osobami do wniesienia odwołania w terminie przewidzianym przez prawo, tym bardziej, że w Spółce ustanowiony był prokurent. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.