II FSK 368/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Kandut, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 649/22 w sprawie ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 marca 2022 r., nr 2201-IOD-3.4102.118.2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 listopada 2022 r. wydany w sprawie o sygn. akt. I SA/Gd 649/22 oddalający skargę W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] marca 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia [...] lipca 2015 r. Wyrok ten jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl (dalej CBOSA). Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), zwanej dalej: "o.p."; poprzez przyjęcie że nie zostały spełnione przesłanki dla przywrócenia terminu, w sytuacji gdy niepewność co tego, czy decyzja w ogóle istnieje i można złożyć od niej odwołanie ustała dopiero w chwili uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 391/21 z dnia 17 sierpnia 2021 r. i od tego momentu można liczyć upływ 7 dniowego terminu; 2) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 2a o.p. poprzez brak zastosowania, w sytuacji, gdy w sprawie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, a które winny zostać rozstrzygnięte na korzyść podatnika; 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym; zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik Skarżącej oświadczył, że koszty pomocy prawnej z urzędu nie zostały uiszczone przez Skarżącą ani w całości, ani w części, tym samym wniósł o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, powiększonych o podatek od towarów i usług w obowiązującej stawce. Na wypadek nieuwzględnienia skargi kasacyjnej wniósł ponadto o odstąpienie od zasądzenia od Skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl art. 162 § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Kwestia skuteczności doręczenia decyzji została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 17 sierpnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Gd 391/21. Wynika z niego, że decyzja podatkowa została doręczona w dniu 20 lipca 2015 r. w związku z tym czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 3 sierpnia 2015 r. Uchybienie terminowi zatem nastąpiło. W skardze kasacyjnej przestawia się zarzut odnoszący się do drugiej z wymienionych powyżej przesłanek dotyczącej ustalenia, czy wniosek o przywrócenie terminu Skarżąca złożyła w określonym terminie. M.S. - działając w imieniu W.S. był uprawniony do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jak i samego odwołania od decyzji z dnia 3 lipca 2015 r., których to czynności dopełnił pismami z dnia 18 kwietnia 2020 r. Pełnomocnik Skarżącej nadając w dniu 22 kwietnia 2020 r. wniosek o przywrócenie terminu – uchybił jednak siedmiodniowemu terminowi do wniesienia tego wniosku. Pełnomocnik Skarżącej powziął wiedzę o wydaniu decyzji podatkowej w dniu 4 października 2016 r. w dacie okazania mu (jako świadkowi w sprawie) decyzji podatkowej, podczas przesłuchania przeprowadzonego w tym dniu w Areszcie Śledczym w G. Ze sporządzonego na tę okoliczność protokołu wynika, że w trakcie przesłuchania okazano mu decyzję podatkową umożliwiając odniesienie się do konkretnych kwot zasileń dokonywanych na rachunku bankowym W.S. Siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął zatem z dniem 11 października 2016 r., a wniosek o przywrócenie terminu Skarżąca złożyła dopiero w dniu 22 kwietnia 2020 r., zatem po jego upływie (po prawie 4 latach). Nie można podzielić poglądu Skarżącej, że dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku o sygn. akt I SA/Gd 391/21 dowiedziała się o wydaniu decyzji wymiarowej. Nie są również uzasadnione wątpliwości Skarżącej odnośnie zaznajomienia się z decyzją podczas przesłuchania pełnomocnika Skarżącej w dniu 4 października 2016 r. W spornym przepisie chodzi o moment, w którym strona dowiedziała się o tym, że decyzja w stosunku została wydana, innymi słowy chodzi tu o pewien stan faktyczny. W tym zakresie organy i Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznały, że jest to dzień 4 października 2016 r. Wniosek o przywrócenie terminu został zatem wniesiony z uchybieniem terminu, konsekwencją czego jest brak jest podstaw do badania przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, skoro przesłanki określone w art. 162 o.p., wymienione powyżej, muszą być spełnione łącznie. Tym samym zarzut naruszenia art. 162 § 2 o.p. jest niezasadny. Poza tym nie mógł on samodzielnie stanowić podstawy formułowanego zarzutu, gdyż sprawa niniejsza była już przedmiotem kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 391/21, uchylił postanowienie Dyrektora lzby Administracji Skarbowej z dnia 22 stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wobec czego granice rozpoznania sprawy wyznaczał art. 153 p.p.s.a. Skarżąca nie sformułowała natomiast zarzutu naruszenia cytowanego przepisu, co powoduje, że należy przyjąć, że organy prawidłowo zrealizowały zalecenia sądu i bez powołania zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń poczynionych przez organy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu. Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 2a o.p. W sprawie nie wystąpiły takie wątpliwości, które uzasadniałyby zastosowanie tego przepisu. Z kolei trzeci zarzut skargi kasacyjnej wymienia jedynie przepisy określane jako "wynikowe", które samoistnie, bez powiązania ich z innymi przepisami, a mianowicie tymi które o tym wyniku przesądzają, nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. nie znajdując podstaw do odstąpienia od ich zasądzenia. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie pełnomocnikowi Skarżącej kosztów zastępstwa procesowego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne jest od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) i przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów art. 258 - 261 p.p.s.a. Z tego względu, wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.