II FSK 3592/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi J. H. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 926/11 oddalającym skargę kasacyjną J. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 1158/10 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 926/11 oraz poprzedzający go wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 1158/10 i postępowanie sądowe umarza, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu na rzecz J. H. kwotę 5900 (słownie: pięć tysięcy dziewięćset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sygnatura akt II FSK 3592/13 U z a s a d n i e n i e Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 grudnia 2012 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 926/11, oddalił skargę kasacyjną J. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2010 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1158/10. Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że decyzją z dnia 15 grudnia 2009 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. ustalił skarżącemu podatek za rok 2004 od dochodu nieznajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 271.601 zł. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia 27 lipca 2010 r. uchylił decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i ustalił wysokość zobowiązania podatkowego skarżącego na kwotę 185.959 zł, uznając, że skarżący uzyskał dochody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na tę decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż skarżący poniósł wydatki, które nie znajdowały pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub mieniu zgromadzonym przed ich poniesieniem, a pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wywiedzionej od tego wyroku przez skarżącego skargi kasacyjnej, w której zarzucił on,, między innymi, niewłaściwe zastosowanie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. polegające na przyjęciu, że ujawnienie wszystkich uzyskanych do roku 2004 przychodów ze źródeł nieujawnionych nastąpiło dopiero w roku 2004. Dnia 15 listopada 2013 r. skarżący na podstawie art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia tego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i umorzenia postępowania, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.), a więc przepisu, który miał zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem przez Naczelny Sąd Administracyjny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o zastosowania w sprawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 P.p.s.a. i umorzenie postępowania oraz odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej na podstawie art. 207 § 3 P.p.s.a., wyjaśniając, że decyzją z dnia 2 maja 2014 r. uchylił w całości swą decyzję z dnia 27 lipca 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 15 grudnia 2009 r. i umorzył postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. (II GPS 1/10) art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony skarżącej do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga strony opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.). Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadny i prowadzi do uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2012 r., wydanego w sprawie II FSK 926/11, jak również poprzedzającego ten wyrok wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2010 r. r., wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1158/10, bowiem podstawą materialnoprawną decyzji, których zgodność z prawem była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wydaniem wymienionych wyroków, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym do 2006 r.). Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. wydanych w sprawie decyzji wymiarowych i umorzenia postępowania podatkowego sprawił, że bezprzedmiotowe stało się także postępowanie sądowe, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 282 § 2 in fine P.p.s.a.. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w zw. z art. 276 P.p.s.a., przyjmując, że – niezależnie od kosztów postępowania wywołanego skargą o wznowienie - Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do rozliczenia kosztów postępowania wznowionego w ramach ponownego rozpoznania sprawy (art. 282 § 1 P.p.s.a.), a także mając na uwadze, że toczące się postępowanie nadzwyczajne stanowi wyraz realizacji konstytucyjnego uprawnienia jednostki do sanacji postępowania sądowego opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części dotyczącej kosztów zastępstwa procesowego na etapie poprzedzającym wznowienie postępowania sądowego, uznając za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu wymienionego przepisu okoliczność, że w dacie orzekania zarówno przez organy podatkowe, jak i sądy administracyjne, art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. pozostawał w obrocie prawnym i korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją.