II FSK 3139/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 188/18 w sprawie ze skargi B. F. przy uczestnictwie T. F.i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od B. F.na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie kwotę 2942 (słownie: dwa tysiące dziewięćset czterdzieści dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1.Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. o sygn. I SA/Kr 188/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę B.F. (dalej: skarżąca) i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 11 grudnia 2017 r. Nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną powołano art. 145 §1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny (podobnie, jak inne cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia) na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej CBOSA. 1.1. W uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie podał, że osobą zobowiązaną do uregulowania należności podatkowej jest podatnik. Podatników podatku od nieruchomości zdefiniowano w art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U z 2016r., poz. 716 ze zm., dalej "u.p.o.l.") wskazując, że nimi m.in., że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na właścicielu nieruchomości. Powyższe oznacza, że organ podatkowy powinien ustalić ponad wszelką wątpliwość, kto w przedmiotowej sprawie jest podatnikiem. Jak wynika z akt sprawy, organy I i II instancji jako współwłaścicieli wskazali: B. F., A. P. i T. F., każdy po 1/3 części i wobec tego wydano decyzję, orzekając o ich solidarnej odpowiedzialności. Tymczasem z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że organ podatkowy dysponował ,,treścią księgi wieczystej z 26 sierpnia 2016r." z przeglądarki internetowej i w tym wydruku księgi wieczystej nr [...], jako właściciel uwidoczniona jest tylko B. F. Co więcej, z aktu notarialnego z 10 grudnia 2015r. wynika, że zawarto umowę o częściowy dział spadku i stawający do czynności (B. F., A. P. i T. F.), oświadczyli w §1 ust. 1 aktu notarialnego, że dokonują działu części spadku po J. F. w ten sposób, ze nieruchomości opisane w tym dokumencie przypadają na wyłączną własność B. F. W §5 zaznaczono, że B. F. staje się samoistnym posiadaczem nieruchomości objętych umową. Strony wniosły o dokonanie wpisów w księgach wieczystych oraz usunięcia ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zaznaczył także Sad pierwszej instancji, że A. P., w toku prowadzonego postępowania podatkowego, złożyła w dniu 22 maja 2017r. do organu podatkowego I instancji pismo informujące, że nie jest właścicielem ani współwłaścicielem nieruchomości. Oznacza to, że do dnia 9 grudnia 2015r. nieruchomość miała trzech współwłaścicieli, a od 10 grudnia 2015r. jedynym właścicielem jest B. F. Organy podatkowe obu instancji pominęły tę okoliczność a to oznacza, że nie ustalono prawidłowo, kto i w jakim okresie roku 2015 był podatnikiem. Kwestia ta jest fundamentalna w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, stwierdził Sąd pierwszej instancji, że organy w sposób niepełny przeprowadziły postępowanie w tej sprawie, w zakresie dotyczącym ustalenia kręgu osób na których ciążył obowiązek podatkowy, czym naruszono art. 122 i art. 187 O.p. w zw. z art. 3 u.p.o.l. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Krakowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, które zaskarżyło ten wyrok w całości zrzekając się jednocześnie rozprawy. Sformułowało także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty lub uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. : 1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 O.p. w związku z art. 3 u.p.o.l., polegające na dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że organy podatkowe nie odniosły się do okoliczności, iż do dnia 9 grudnia 2015 r. opodatkowane nieruchomości miały trzech współwłaścicieli, a od dnia 10 grudnia 2015 r. jedynym właścicielem nieruchomości jest B. F.; 2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2017 r., znak: [...] oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji, w sytuacji gdy nie zaistniało naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a skargę należało oddalić. W uzasadnieniu SKO podniosło, że z punktu widzenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. fakt, iż skarżąca od dnia 10 grudnia 2015 r. jest jedynym właścicielem nieruchomości nie ma żadnego znaczenia. Opisana okoliczność implikuje wygaśnięcie obowiązku podatkowego w stosunku do A. P. i T. F. z dniem 31 grudnia 2015 r., czyli z końcem roku podatkowego, którego dotyczy analizowana sprawa. Organ podatkowy miał obowiązek ustalić łączne zobowiązanie pieniężne wyłącznie skarżącej od dnia 1 stycznia 2016 r. Niniejsza sprawa nie obejmuje jednak ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego należnego za 2016 r. 2.2. Skarżąca nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy na posiedzenie niejawnym zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 3 ust.1 pkt 1 u.p.o.l podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. W świetle natomiast art. 6 ust.1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.o.l., obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek. I chociaż ustawodawca nie określa tych przesłanek, oczywiste jest, iż będą to sytuacje odnoszące się do zdarzeń faktycznych i prawnych przeciwnych do okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego w danym podatku (np. sprzedaż nieruchomości lub obiektu budowlanego bądź prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, wygaśnięcie dzierżawy gruntu będącego własnością gminy). Jeżeli zatem osoba fizyczna przestanie być właścicielem (współwłaścicielem) nieruchomości, obojętnie którego dnia danego miesiąca, to obowiązek podatkowy w stosunku do tej osoby wygasa z końcem ostatniego dnia tegoż miesiąca. Sąd pierwszej instancji podał, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że do dnia 9 grudnia 2015r. sporna nieruchomość miała trzech współwłaścicieli, a od 10 grudnia 2015r. jedynym właścicielem jest skarżąca, co w konsekwencji spowodowało, że nie ustalono prawidłowo, kto i w jakim okresie roku 2015 był podatnikiem. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy za błędne stanowisko Sądu pierwszej instancji, że realiach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia art. 122 i art. 187 O.p. w zw. z art. 3 u.p.o.l., bowiem okoliczność zmian właścicielskich dokonana w grudniu 2015 r. pozostaje w świetle art.6 ust.4 u.p.o.l. bez wpływu na ustalenie kręgu podatników łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł natomiast po uchyleniu wyroku Sądu pierwszej instancji rozpoznać skargi na podstawie art.188 p.p.s.a. ponieważ Sąd ten z uwagi na nieprawidłowe określenie podatników/podatnika, uznał jako przedwczesne ustosunkowywanie się do kwestii naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego. 4. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 §1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.