II FSK 305/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. A. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 606/20 w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

1. Wyrokiem z 1 grudnia 2020 r., I SA/Gd 606/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 20 maja 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. 2. Od powyższego wyroku strona wywiodła skargę kasacyjną, w której zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części, powołując się na art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej "p.p.s.a."). Uzasadniając powyższy wniosek, skarżąca wskazała, że kwota wynikającego z decyzji zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, związanego z transakcjami zbywania nieruchomości, przekracza znacząco 20.000 zł, wobec czego jej przymusowa egzekucja wyrządzi znaczną szkodę na majątku osobistym i warunkach życiowych skarżącej i jej rodziny, w szczególności przy uwzględnieniu obecnej sytuacji związanej z pandemią oraz obostrzeniami, która doprowadziła do mocnego spowolnienia gospodarczego. Skarżąca podniosła, że nie dysponuje na tyle dużą kwotą oszczędności, aby po tak długim czasie trwania wyhamowywania gospodarczego, zarówno w kraju, jak i na świecie, kwestia ewentualnej egzekucji tak wysokiej kwoty nie odbiła się na jej sytuacji majątkowej i ewentualnych problemach z płynnością finansową jej samej i jej rodziny. 3. Wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., mającym na podstawie art. 193 powołanej ustawy odpowiednie zastosowanie także w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z dyspozycji powołanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek tam zawartych. Oznacza to, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu winien wskazać okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wniosek, że wykonanie aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenie skutki. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r., II FZ 417/10). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym. W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca w rozpoznawanym obecnie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji organu podatkowego nie wykazała istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie tej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sposób wystarczający, który przekonałby ten Sąd o zasadności jej stanowiska w tym zakresie. Strona ograniczyła się bowiem do wskazania, że kwota określonego w decyzji zobowiązania podatkowego przewyższa znacząco 20.000 zł i przekracza jej obecne możliwości płatnicze (pogorszone dodatkowo utrzymującym się od dłuższego czasu globalnym spowolnieniem gospodarczym wywołanym pandemią). Przymusowe wyegzekwowanie tej kwoty negatywnie odbije się zaś na sytuacji majątkowej oraz płynności finansowej i warunkach życiowych skarżącej i jej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, że kwota zobowiązania podatkowego, obowiązek zapłaty którego nałożono na skarżącą w drodze skarżonej decyzji, w istocie jest znaczna i może przekraczać możliwości finansowe osoby fizycznej, nawet prowadzącej działalność gospodarczą. Jednakże sama wysokość zobowiązania wynikającego z decyzji organu nie stanowi o ziszczeniu się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela obecnego w judykaturze poglądu, że już sama znaczna wysokość należności, do zapłaty której zobowiązany jest wnioskodawca, stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Do takich wniosków, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, może natomiast prowadzić porównanie kwoty dochodzonej należności z sytuacją ekonomiczną wnioskodawcy. Skarżąca zaś we wniosku wskazała tylko i to dość ogólnie na potencjalnie możliwe do zaistnienia negatywne dla niej skutki wykonania zaskarżonej decyzji (zagrożenie utratą płynności finansowej, pogorszenie się warunków życiowych). Nie przedstawiła natomiast w ogóle swojej sytuacji majątkowej, finansowej ani osobistej (rodzinnej). Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem zweryfikować jej twierdzeń co do tego, czy zapłata należności podatkowej w wysokości ponad 20.000 zł, w odniesieniu do możliwości finansowych i majątkowych skarżącej, w istocie stanowi zagrożenie dla bytu jej rodziny. Możliwości te bowiem nie są Sądowi znane. skarżąca nie wskazała w treści wniosku, ani też nie udokumentowała w inny sposób poziomu uzyskiwanych przychodów, stopnia dotychczasowego zadłużenia, powoływanego we wniosku stanu oszczędności, stanu majątkowego, czy rodzinnego. Brak tych informacji uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pełną ocenę możliwości ziszczenia się potencjalnego skutku wskazanego we wniosku, co przekładało się na konieczność nieuwzględnienia żądania strony wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ma rację wprawdzie skarżąca, że utrzymujące się od kilku miesięcy obostrzenia w życiu społecznym i gospodarczym, związane z walką z pandemią wirusa SARS-CoV-2, mogą wpływać negatywnie na sytuację majątkową i finansową obywateli (podatników). Nie stanowi to jednak samo w sobie o ziszczeniu się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Okoliczności te mogą być bowiem brane pod uwagę w konkretnym, jednostkowym przypadku, obok innych wspominanych już wcześniej elementów ocenianych pod kątem ziszczenia się ryzyka zagrożenia interesom ekonomicznym podmiotu wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego. W rozpoznawanej sprawie, jak już wskazano powyżej, skarżąca takich podstawowych elementów nie wykazała, a zatem również te dodatkowe okoliczności o charakterze ogólnogospodarczym nie zostały przez Sąd uwzględnione. Na zakończenie zauważyć należy, że analogiczny wniosek, zawierający częściowo zbieżne uzasadnienie faktyczne, Strona zawarła również w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Po rozpatrzeniu przedmiotowego żądania Sąd pierwszej instancji, postanowieniem z 30 lipca 2020 r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyjaśniając motywy braku uwzględnienia żądania strony, Sąd wskazał, że nie wykazała ona w żaden sposób swojej sytuacji materialnej, pozwalającej na ocenę, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Z przywołanego stanowiska Sądu wynika zatem, że podobnie jak w obecnie rozpoznawanym wniosku, twierdzenia skarżącej o możliwości ziszczenia się negatywnych dla niej skutków wykonania zaskarżonej decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., pozostały lakoniczne i gołosłowne. Skoro zatem stronie znane było stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii konieczności wyczerpującego przedstawienia szeroko rozumianej sytuacji osobistej (tj. majątkowej, finansowej, rodzinnej) we wniosku o wstrzymanie wykonania objętej skargą decyzji organu podatkowego dla skuteczności takiego żądania, to składając powtórnie taki wniosek w skardze kasacyjnej, winna była ustrzec się pierwotnych uchybień w tym zakresie. Tymczasem ponowny wniosek skarżącej niewiele tylko odbiega treścią od tego zawartego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Takie zachowanie strony dziwi zaś Naczelny Sąd Administracyjny i jest dla tego Sądu niezrozumiałe, w szczególności, że skarga kasacyjna została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej. Nie mogło też doprowadzić do skutecznego udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej, co przecież było celem jej wniosku. Z przedstawionych powyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.