II FSK 2910/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, , , po rozpoznaniu w dniu 17 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. (dawniej: M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w W.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1516/16 w sprawie ze skargi M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: zawiesić postępowanie sądowe.

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 1516/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w W. (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 marca 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. Spółka w lipcu 2017 r. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W dniu 30 lipca 2018 r. (karta nr 96) wpłynęło do sądu zawiadomienie o ogłoszeniu upadłości spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Zgodnie z § 2 tego przepisu, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały, przy czym zdarzenia te nie wstrzymują wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a zatem wywołuje skutek ex tunc. Konsekwencją regulacji zawartej w powołanym wyżej przepisie jest obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowego z urzędu w chwili powzięcia przez sąd administracyjny wiadomości o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które to postępowanie dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Art. 193 p.p.s.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny również tego przepisu, stanowiąc że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Stosując art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. z 2017 r., poz. 2344; dalej: u.p.u.), które mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Zgodnie z art. 144 ust. 1 u.p.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z regulacji powyższej wynika, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 u.p.u.). Zatem z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację procesową w stosunku do postępowań dotyczących masy upadłości (wszczętych również przed ogłoszeniem upadłości), choć pozostaje ich stroną w znaczeniu materialnoprawnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem jest kwestia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych jest sprawą, której przedmiot wchodzi do masy upadłości. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowoadministracyjnego i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko syndykowi przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Ponieważ kwestia nadpłaty powstała przed datą ogłoszenia upadłości, prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko syndykowi jest możliwe po spełnieniu przesłanek z art. 145 ust. 1 u.p.u. Przepis ten stanowi, że postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Zatem podjęcie zawieszonego postępowania staje się możliwe tylko wówczas, gdy należność nie została umieszczona na liście wierzytelności, po wykazaniu faktu odmowy wciągnięcia wierzytelności na listę. Zważywszy powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny biorąc pod uwagę ww. przepisy u.p.u. zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a.