II FSK 2875/17

Dnia 7 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. i T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 367/17 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. S. i T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

1. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r. o sygn. I SA/Ke 367/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę M S. i T. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: organ) z dnia 31 maja 2017 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu. Jako podstawę prawną powołano art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie (podobnie jak inne powoływane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Kielcach). 2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA w Kielcach podał, że skarżący wnieśli odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Pińczów (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 1 lutego 2017 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2013 r. Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r., na podstawie art. 229 w związku z art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 201 ze zm.; dalej: o.p.), organ postanowił zlecić organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości. 3. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach. 3.1. Skarżący wnieśli skargę na ww. postanowienie organu., zarzucając jego wydanie z naruszeniem art. 229 w związku z art. 216 § 1 i art. 233 § 2 o.p. Sformułowali również wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia, a także o zasądzenie kosztów postępowania. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. 4. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. 4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że skarga zasługuje na odrzucenie, albowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zdaniem WSA w Kielcach, kwestionowane rozstrzygnięcie organu nie należy do żadnej z grup postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a., podlegających kognicji sądów administracyjnych. 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 5.1. Skargę kasacyjną od ww. postanowienia WSA w Kielcach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli skarżący (reprezentowani przez pełnomocnika – radcę prawnego), którzy zaskarżyli to postanowienie w całości. Sformułowali także wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: (1) art. 3 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi; (2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 127 o.p. oraz art. 78 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP) przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia; (3) art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zarzutu naruszenia art. 127, art. 229 i art. 233 § 2 o.p. 5.2. Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnicza kwestia rozpatrywanej sprawy sprowadza się do oceny, czy rozstrzygnięcie organu w zakresie zlecenia organowi pierwszej instancji przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego przez przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości podlega kognicji sądu administracyjnego. 6.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Kielcach trafnie uznał, że zaskarżone postanowienie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W świetle art. 229 o.p. organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Natomiast zgodnie z art. 236 § 1 o.p., na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Zgodnie z art. 216 § 1 o.p., w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. Stosownie do § 2 tego artykułu, "postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej". W rozpatrywanej sprawie organ postanowił zlecić organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego przez przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości. Czynność ta, jak trafnie ocenił WSA w Kielcach, nie podlega zaskarżeniu, bowiem nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a odnosi się wyłącznie do kwestii incydentalnej. Dopiero wydanie decyzji ujawni, czy organ prawidłowo określił okoliczności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz to jakie dowody mogły te okoliczności wyjaśnić, a także prawidłowość dokonanej oceny dowodów. Z tych względów przepisy nie dopuszczają możliwości bezpośredniego kwestionowania czynności dowodowych przez stronę na etapie poprzedzającym wydanie decyzji organu pierwszej instancji. Stwierdzenie jednak, że zaskarżona do WSA w Kielcach czynność nie podlega kognicji sądów administracyjnych nie pozbawia skarżących możliwości ochrony swoich praw. Postanowienie organu będzie mogło być kwestionowane przez skarżących w ramach zaskarżenia rozstrzygnięć organów podatkowych w głównym postępowaniu, w którego tle zapadło kwestionowane obecnie rozstrzygnięcie. 6.3. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie znajdują zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi (zob. również uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).