II FSK 2772/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi U. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 254/08 oddalającym skargę kasacyjną U. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 października 2007 r. sygn.akt. I SA/Rz 545/07 w sprawie ze skargi U. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 30 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 254/08, 2) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt. I SA/Rz 545/07, 3) umarza postępowanie sądowe, 4) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie na rzecz U. P. kwotę 9580 (słownie: dziewięć tysięcy pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem postępowania jest skarga U. P. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 254/08, mocą którego oddalono jej skargę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt I SA/Rz 545/07. W wyroku tym Sąd oddalił skargę U. P. (dalej: skarżąca, strona) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 30 marca 2007 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Skarżąca oparła skargę o wznowienie postępowania na fakcie, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 (publ. Dz. U. z 2013 r. poz. 985), stwierdził niekonstytucyjność art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 350, ze zm., dalej u.p.d.o.f.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., który to przepis był materialnoprawną podstawą wskazanych na wstępie decyzji i wyroków. Na tej podstawie skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 20 marca 2009 r., uchylenie tego wyroku w całości, a także wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 października 2007 r. oraz ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 30 marca 2007 r. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Pismem z dnia 2 października 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. wniósł o umorzenie postępowania wszczętego skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wskazał w nim, że decyzją z dnia 20 maja 2014 r., znak: (...), Dyrektor Izby Skarbowej w R. uchylił w całości decyzję własną z dnia 30 marca 2007 r. znak (...) ustalającą skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1998r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie. W ocenie organu uchylenie decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania i umorzenie postępowania podatkowego powoduje, że postępowanie zainicjowane skargą o wznowienie jest bezprzedmiotowe. Dyrektor z ostrożności procesowej wniósł ponadto o odstąpienie na podstawie art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.) od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, gdyż w dacie orzekania art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. korzystał z domniemania konstytucyjności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego okazała się zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu. Jako niezasadny należało uznać wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w R. o umorzenie postępowania wywołanego skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Jak słusznie podniósł pełnomocnik skarżącej na rozprawie, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wynikająca z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z sytuacją bezprzedmiotowości mamy do czynienia m.in., gdy w toku postępowania sądowoadministracyjnego, wywołanego skargą lub skargą kasacyjną, nastąpiło wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia. W postępowaniu wywołanym skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jej przedmiotem jest prawomocne orzeczenie sądu (art. 270 P.p.s.a.). Przedmiotem niniejszej sprawy jest wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA, więc postępowanie to - z uwagi na wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w R. rozstrzygnięcia w trybie wznowienia postępowania podatkowego - nie stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r. (II GPS 1/10), art. 272 § 1 P.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony skarżącej do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga strony opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.). Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – Sąd w niniejszym składzie uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2009 r., II FSK 254/08, jak również zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 16 października 2007 r., I SA/Rz 545/07 (art. 282 § 2 P.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, której sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w R., w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, decyzją z dnia 20 maja 2014 r. (...) w całości decyzji wymiarowej tego organu z dnia 30 marca 2007 r. (...) oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 6 lipca 2004 r. (...) sprawił natomiast, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie sądowe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, należy zauważyć, że zgodnie z art. 276 P.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy P.p.s.a. nie stanowią inaczej. Ponieważ dział VII ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 P.p.s.a. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Konsekwentnie, zatem należy przyjąć, że odesłanie zawarte w art. 276 P.p.s.a. nie dotyczy przepisów z zakresu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w szczególności art. 203, art. 204 i art. 207 § 2 P.p.s.a. Odpowiednie stosowanie przepisów o kosztach postępowania, które wykorzystuje sąd pierwszej instancji kontrolując zgodność z prawem działalność administracji publicznej pozwala na zasądzenie w wyroku NSA uwzględniającym skargę o wznowienie postępowania poprzez uchylenie wyroków obu instancji i umorzenie postępowania, kosztów z kolejnych etapów postępowania (pierwsza instancja, postępowanie kasacyjne, wznowienie), jeśli sąd uzna, że były one niezbędne do dochodzenia swoich praw przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie uznał, że kosztami niezbędnymi do dochodzenia praw przez stronę skarżącą były: kwoty uiszczonego wpisu na każdym z wymienionych etapów (pierwsza instancja, postępowanie kasacyjne, wznowienie), opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie odpowiadającej połowie stawki uzależnionej od wartości przedmiotu sprawy. Z uwagi na powyższe, o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 276 w zw. z art. 200, art. 205, art. 209 P.p.s.a.