II FSK 2517/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2853/13 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 4 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy uchylenia postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu oddala skargę kasacyjną.

I.1. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2853/13, oddalił skargę M. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 4 października 2013 r., w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy uchylenia postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. I.2. Ze stanu faktycznego sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z 2 września 2011r. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego przez skarżącego zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Skarżący wniósł pismem z dnia 19 grudnia 2011r. o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 grudnia 2011 r., które stało się ostateczne. Organ wznowił postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. odmówił uchylenia ww. postanowienia z 6 grudnia 2011r., w podstawie prawnej wskazując m.in. art. 145 § 1 pkt 2, 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267, dalej zwana: "k.p.a.") w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954, ze zm., dalej zwana: "u.p.e.a."). Na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia Minister Finansów postanowieniem z 4 października 2013r. umorzył postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3, art. 144, art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 17 i 18 u.p.e.a. Zdaniem Ministra Finansów postępowanie wszczęte zażaleniem na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie odmowy uchylenia ostatecznego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzającego niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu stało się bezprzedmiotowe, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 9 października 2012r. sygn. akt III SA/Wa 266/12 uchylił ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 grudnia 2011r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. I.3. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił ww. postanowieniu Ministra Finansów naruszenie art. 6 i art. 7, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 64 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749, dalej jako O.p.); postanowień Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, która ma pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego. I.4. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił uznając, że Minister Finansów, wydając zaskarżone postanowienia, umarzające postępowanie odwoławcze w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 grudnia 2011r., które zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2012r. sygn. akt III SA/Wa 266/12, – działał w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym oraz w sposób prawidłowy wskazał skarżącemu, przesłanki, którymi kierował się podejmując ww. postanowienie z dnia 4 października 2013r. Sąd wywiódł, że skutkiem prawnym decyzji o umorzeniu postępowania, co do zasady będzie pozostawanie w obrocie prawnym decyzji, zaskarżonej odwołaniem. Tym samym wniosek skarżącego o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji należy uznać za niezasadny. W rozpoznawanej sprawie skutkiem prawnym wydania przez Ministra Finansów zaskarżonego postanowienia będzie pozostawanie w obrocie prawnym postanowienia z dnia 5 kwietnia 2012 r., zaskarżonego zażaleniem, w którym odmówiono uchylenia ww. postanowienia z dnia 6 grudnia 2011r. stwierdzającego niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów. Ponadto Sąd uznał, że prawidłowe jest stanowisko organu, że w związku z wydaniem przez WSA w Warszawie wyroku z dnia 9 października 2012r. sygn. akt III SA/Wa 266/12, który stał się prawomocny - już po wydaniu ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 kwietnia 2012r., poprzedzającego zaskarżone postanowienie, odpadła podstawa prawna do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. II. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako P.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania polegające na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz zastosowaniu art. 151 P.p.s.a. i oddalenie skargi na postanowienie Ministra Finansów umarzające postępowanie, wydanego z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym wadliwego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 kwietnia 2012 r. W związku z powyższym, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych i istotnych wymogów skargi kasacyjnej (art. 176 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie także, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja skargi kasacyjnej w zasadzie wyznacza zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności, które w tej sprawie nie zachodzą (art. 183 § 1 p.p.s.a.), oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli że władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej. Powyższe obliguje zatem stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania tak zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działający jako sąd kasacyjny, nie został bowiem wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania, czy też korygowania zarzutów strony skarżącej. W sprawie tej skargę kasacyjną oparto jedynie na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wskazać więc trzeba, że zarzut naruszenia przepisów postępowania musi być postawiony wyraźnie, to znaczy - należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, a także wykazać, że wpływ tego naruszenia na wynik sprawy mógł być na tyle istotny, że gdyby nie to uchybienie, to Sąd pierwszej instancji podjąłby inne rozstrzygnięcie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie naruszył treści art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a poprzez jego niezastosowanie z uwagi na naruszenie przez Ministra Finansów art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art.105 § 1 k.p.a. poprzez pozostawienie wadliwego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 kwietnia 2012 r. Jak wynika z uzasadnienia Sądu I instancji podstawą wydania zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów był art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 144 k.p.a., art.105 § 1 k.p.a. oraz art.17 i 18 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni stanowisko przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu Sądu I instancji. Rację należy przyznać, że w związku z wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 266/12, który stał się prawomocny już po wydaniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z 5 kwietnia 2012 r., poprzedzającego zaskarżone postanowienie, odpadła podstawa prawna do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy i nie mógł mieć zastosowania wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto prawidłowo Sąd I instancji podkreślił, że instytucję umorzenia postępowania wiąże się w piśmiennictwie z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania, a przepis art.105 k.p.a. kładzie akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy – Minister Finansów nie miał więc podstawy do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, gdyż uchylone zostało ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 grudnia 2011r., co do którego Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 184 P.p.s.a.