II FSK 2416/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. S. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 19 kwietnia 2010 r., nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 1053/10 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 lipca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

II FSK 2416/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r., I SA/Gl 1053/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przed Sądem pierwszej instancji, orzeczenia o kosztach postępowania przed Sądem drugiej instancji i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przyznania prawa pomocy w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2012 r., I SA/Gl 1053/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 18 kwietnia 2014 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zwrócił się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 19 kwietnia 2010 r., nr [...] na czas trwania postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jako podstawę wniosku wskazał art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U., z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Motywując wniosek wskazał, że wykonanie decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 149.400 zł może wiązać się z wyrządzeniem znacznej szkody i trudnymi do odwrócenia skutkami. Skarżący wskazał, iż w obecnej chwili nie ma żadnego dochodu. Dnia 30 czerwca 2011 r. zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, którą podjął 28 czerwca 2013 r., a następnie zawiesił 2 lipca 2013 r. W związku z powyższym od czerwca 2011 nie prowadzi żadnej działalności i nie uzyskuje żadnego dochodu. Na potwierdzenie przesłał wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej wraz z historią wpisu, PIT-36 za 2013 r. oraz PIT/B. Dodatkowo skarżący wskazał, iż nie posiada żadnych oszczędności, a co więcej jest zadłużony względem Banku na kwotę 927.297,75 zł. Zadłużenie to wynika z zaciągniętego kredytu, który w chwili obecnej przestał spłacać, na dowód czego przedstawiono wyciąg bankowy z dnia 1 kwietnia 2014 r. Ponadto strona wskazała, że nie posiada żadnych ruchomości, bowiem od 29 marca 2010 r. prowadzone jest przeciwko niej postępowanie egzekucyjne o kwotę 7.559.026,22 zł na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla oraz postępowanie egzekucyjne z wniosku Banku. Na okoliczność powyższych twierdzeń skarżący przedstawił m.in. zawiadomienie o zajęciu ruchomości, zawiadomienia o wszczęciu postępowań egzekucyjnych, liczne nakazy zapłaty oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Działania te spowodowały, jak wskazuje pełnomocnik skarżącego, że strona w chwili obecnej nie dysponuje praktycznie żadnym majątkiem, za wyjątkiem nieruchomości znajdującej się przy ul. W. 98 w C.. W ocenie wnioskodawcy zatem ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji sprowadzać się będzie do egzekucji z nieruchomości i doprowadzi do sprzedaży domu skarżącego, które to skutki są niemożliwe do odwrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek tam zawartych. Oznacza to, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu winien wskazać okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wniosek, że wykonanie aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenie skutki. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być, tak jak w tej sprawie, materiałem, który po części został dołączony także do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. II FZ 417/10). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego w piśmie zawierającym wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, zawarł wyczerpujące uzasadnienie. Nie ograniczając się do ogólnych wywodów na temat istoty wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przedstawił liczne dokumenty na poparcie twierdzenia, iż wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tej decyzji jest podyktowane niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, gdy zaskarżona decyzja zostanie wykonana. Wyraźnie zasygnalizowano, na czym miałoby polegać wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji wobec konkretnego podmiotu, którym jest skarżący. Przesłanka odnosząca się do wyrządzenia znacznej szkody, na którą powołał się skarżący oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Powoływanie się na okoliczność wystąpienia znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków wymaga ich konkretyzacji w uzasadnieniu złożonego wniosku. Wskazanie przez pełnomocnika skarżącego, iż ewentualne wykonanie Decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w C., wobec braku innego majątku poza nieruchomością położoną przy ul. W. w C. sprowadzać się będzie de facto do jej sprzedaży w drodze licytacji uzasadnia żądanie zastosowania instytucji ochrony tymczasowej. Ponadto przy sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji może zostać wyrządzona znaczna szkoda, bowiem nieruchomość sprzedawana w drodze licytacji może osiągnąć dużo niższą cenę niż gdyby była sprzedawana przez skarżącego jako właściciela, który byłby zainteresowany uzyskaniem jak najwyższej ceny sprzedaży. Słuszne jest także twierdzenie skarżącego, że szkoda, którą poniesie nie będzie mogła zostać naprawiona poprzez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy w przypadku skutecznej egzekucji z nieruchomości. W niniejszej sprawie na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów możliwa była weryfikacja twierdzeń skarżącego. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają znaczenie niejako potencjalne. Art. 61 § 3 zd. 1 in fine p.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 9 marca 2009 r., I GSK 40/10, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu podkreślić należy, iż przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Uwzględniając wskazany charakter prawny instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz wykazanie przez skarżącego przesłanek uzasadniających wstrzymanie zaskarżonego aktu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.