II FSK 2394/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 263/19 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 28 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 14 maja 2019 r. sygn. akt. I SA/Ol 263/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA) oddalił skargę A. M. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 28 stycznia 2018 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skargę kasacyjną od wyżej wymienionego wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Domagał się również zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Skarżący wyrokowi WSA zarzucił: - naruszenie przepisu art. 121 § 2 w zw. art. 138f Ordynacji podatkowej polegające na nieudzieleniu przez organ niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego, gdyż skarżący jest osobą nieposługującą się językiem polskim; - naruszenie przepisu art. 21 § 1 O.p. polegające na przeprowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych i stwierdzeniu, że skarżący postępował niedbale; - naruszenie art. 2a O.p. przez rozszerzającą interpretację przesłanek wynikających z art.121§2 O.p.; - Naruszenie art. 162 § 1 O.p. przez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania i uznania, że skarżący nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że w świetle art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.") skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. Formalizm ten wiąże się z obowiązkiem prawidłowego skonstruowania podstaw kasacyjnych. Ponadto podniósł, że skarga kasacyjna jest w pozostałym zakresie bezzasadna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w §2 tego przepisu. Takie przesłanki w tej sprawie nie zachodzą. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie ustalony został zakres w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia wyrok w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Powołany wyżej przepis wyłącza przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną odpowiednie zastosowanie wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza brak możliwości wyjścia poza tą część wyroku sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sad kasacyjny nie jest uprawniony do domyślania się ani uzupełniania zarzutów kasacyjnych. Treść skargi kasacyjnej musi być wystarczająca do zbadania legalności zaskarżonego orzeczenia. Sposób sformułowania wniosków i zarzutów skargi kasacyjnej wywiedzionej w niniejszej sprawie uniemożliwia kontrolę instancyjną wyroku WSA w Olsztynie z 14 maja 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. ( sygn. akt I OPS 10/09) przedstawił pogląd, że zgodnie z zasadą "falsa demonstratio non nocet", nie ma przeszkód, dla których ten sąd nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji. Dokonać tego może, gdy uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera wskazania sposobu rozumienia zarzutu pozwalające na jego merytoryczne rozpoznanie. Art. 174 p.p.s.a określa w sposób enumeratywny, na jakich podstawach można oprzeć zaskarżenie orzeczenia w drodze skargi kasacyjnej, a art. 176 p.p.s.a. wymaga, aby skarżący przytoczył podstawy kasacyjne i je uzasadnił. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie nie polega na ponownym rozpatrywaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów, przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania ( wyrok NSA z 25 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5136/16). Mniej rygorystyczne stanowisko dotyczące oceny prawidłowości przedstawienia podstaw kasacyjnych, które skutecznie mogą uruchomić postępowanie przed NSA - wynikające z przywoływanej wyżej uchwały pełnego składu z 26 października 2009 r. – nie oznacza odstąpienia od żądania spełnienia podstawowych wymogów związanych z formułowaniem zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku. Koniecznym warunkiem uznania, że skarżący powołuje się na jedną z podstaw kasacji, jest wskazanie, które przepisy zostały naruszone. Zarzuty nie mogą być ogólnikowe. W tej sprawie pełnomocnik skarżącego nie wskazał podstaw skargi kasacyjnej, ani zakresu żądanego uchylenia zaskarżonego wyroku. Bez określenia podstaw zaskarżenia wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowania zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich racjonalnego uzasadnienia, nie można określić zakresu zaskarżenia. Brak tych elementów uniemożliwia ustalenie zakresu kognicji NSA. Również analiza argumentacji zawartej w uzasadnieniu przedmiotowej skargi kasacyjnej nie daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwości usunięcia wad tego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na motywach skargi kasacyjnej, która jest nieprawidłowo i nieprecyzyjnie sformułowana. Ponadto formułowanie za stronę zarzutów jest zawsze obarczone ryzykiem błędnego odczytania intencji wnoszącego skargę kasacyjną. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.