II FSK 2379/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J. A. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej J. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Op 57/18 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia oddalić wniosek o zawieszenie postępowania sądowego.

1. W skardze kasacyjnej J. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 57/18 oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 15 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Skarżący zawarł wniosek o zawieszenie postępowania sądowego stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania: 1) o przestępstwa skarbowe z udziałem m.in. Skarżącego w zakresie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2011 r. do lutego 2012 r., bowiem wynik tego postępowania dotyczyć będzie m.in. Skarżącego oraz zarzutu fikcyjności faktur, a w związku z tym rozstrzygnięcie niniejszej sprawy będzie zależeć od wyniku postępowania sądowego w sprawie o przestępstwa skarbowe, oraz 2) ze skargi kasacyjnej Skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 59/18, którym oddalono skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 15 grudnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r., bowiem wynik tego postępowania sądowoadministracyjnego będzie mieć bezpośredni - z uwagi na tożsamy zarzut fikcyjności faktur - wpływ na rozstrzygnięcie co do rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2. Wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. 3. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W świetle zaś art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Z przepisów tych wynika konieczność istnienia zależności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny od innego toczącego się (lub spodziewanego) postępowania. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, jeśli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy sądowoadministracyjnej, na tle której wystąpiło. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną będzie zatem wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi o tym, czy zakwestionowany w skardze akt, czynność lub bezczynność są zgodne z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tego aktu (czynności, bezczynności) nie doszło do popełnienia takich uchybień formalnych, które mogły mieć wpływ na jego treść (vide postanowienie NSA z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1243/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze (vide uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08) podkreśla się, że przepis o fakultatywnym zawieszeniu postępowania ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. 4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniająca zawieszenie postępowania wywołanego skargą kasacyjną Skarżącego. Ujawnienie czynu w sprawie o przestępstwa skarbowe z udziałem m.in. Skarżącego nie może wywrzeć takiego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej, który uzasadniałby zawieszenie postępowania. Przedmiotem niniejszej sprawy jest należność z tytułu podatku dochodowego. Bez względu na to, czy uszczuplenie daniny na rzecz Skarbu Państwa miało charakter zawiniony czy też nie, kwestia zasadności wymiaru podatku może zostać oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny bez potrzeby zawieszania postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zakończenie postępowania przed sądem powszechnym w sprawie karnej, w tym przypadku karnoskarbowej, w tym także poprzez jego umorzenie, nie jest niezbędne dla oceny legalności decyzji w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, czy oceny prawidłowości wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego taką legalność badającego (vide wyrok NSA z 17 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 33/08). Warto zwrócić też uwagę, że postępowanie podatkowe i postępowanie karne to dwa różne rodzaje postępowań, z których każde realizuje swoje własne cele. Istotnie, w pewnych sytuacjach mogą zachodzić określone związki między tymi postępowaniami - jak choćby możliwość wykorzystania dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym w procedurze podatkowej. Procedura podatkowa zawiera jednakże wystarczające uregulowania i instrumenty prawne umożliwiające w jej ramach dokonanie przez organy podatkowe wszelkich niezbędnych ustaleń faktycznych pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest dokonanie oceny działań organów podatkowych pod kątem zgodności z procedurą podatkową i przepisami materialnymi prawa podatkowego, natomiast zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zbadanie (co do zasady w granicach skargi kasacyjnej) prawidłowości tej oceny. Skoro zatem nie ma zależności o charakterze prejudycjalnym pomiędzy postępowaniem podatkowym i karnoskarbowym, tym bardziej takiej zależności brak pomiędzy tymże postępowaniem karnoskarbowym a postępowaniem sądowoadministracyjnym, w którym badana jest m.in. zgodność z prawem rozstrzygnięć organów podatkowych. Podobnie rzecz ma się z odrębnymi od siebie postępowaniami w zakresie podatku od towarów i usług i podatku dochodowego, mimo oparcia ich na realiach tożsamego stanu faktycznego dotyczącego danego podmiotu. Słusznie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 23 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3766/13 na niecelowość zawieszenia postępowania w przypadku prowadzenia odrębnych postępowań dotyczących rozliczeń VAT i PIT tego samego podatnika. Postępowanie w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych to dwa oddzielne postępowania oparte na odrębnych podstawach materialnoprawnych, które choćby dotyczyły tego samego okresu i podmiotu, mogą toczyć się odrębnie. Choć oczywiście pożądane jest, aby rozstrzygnięcia w obu tych postępowaniach, zwłaszcza jeżeli opierają się na analogicznych ustaleniach faktycznych, nie były ze sobą sprzeczne, niemniej nie mają one dla siebie waloru prejudycjalnego w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie tej nie wystąpiły przesłanki zawieszenia określone we wskazanych przepisach. Toczące się wobec Skarżącego postępowania, nawet jeśli ich przedmiotem jest ten sam stan faktyczny, nie uniemożliwiają dokonania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, nie zachodzi tu bowiem zależność i wpływ, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zachowuje wszelkie kompetencje do dokonania samodzielnego rozstrzygnięcia w postępowaniu kasacyjnym w niniejszej sprawie. 5. Nie znajdując więc podstaw do zawieszenia postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.