II FSK 2247/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku K. K. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn.akt I SA/Gd 1410/13 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1410/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Od wyroku tego skarżący złożył skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2013 r. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący podał, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia mu szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności wysoka kwota zaległości podatkowej, którą można odnieść do kwoty rzeczywiście osiąganego przez niego aktualnie dochodu. Skarżący wskazał, że dane dotyczące jego sytuacji materialnej wynikają z zeznań podatkowych oraz deklaracji, będących w posiadaniu organów podatkowych, jak również z akt sprawy. Skarżący podkreślił, że wysokość zaległości podatkowej, wynikająca z ostatecznej decyzji, przekracza jego możliwości płatnicze, co potwierdzają zeznania podatkowe za 2012 r., które załączył do skargi, uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji przed sądem pierwszej instancji. Nadto skarżący wskazał, że sformułował wniosek rozłożenie na raty zaległości podatkowej, objętej kwestionowaną decyzją wraz odsetkami za zwłokę, który również załączył do skargi. W związku z powyższym skarżący skonstatował, że wykonanie decyzji w postępowaniu egzekucyjnym przed wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny doprowadzi go do pozbawienia środków utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie takie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 193 P.p.s.a.). Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 110/10, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższego należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" i "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II FSK 2540/13, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności, uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. W niniejszej sprawie skarżący w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazał ogólnikowo, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia jemu szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności wysoka kwota zaległości podatkowej, którą można odnieść do kwoty rzeczywiście osiąganego przez niego aktualnie dochodu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie wskazał na żadne konkretne, bezpośrednie i realne zagrożenia płynące z wykonania decyzji organu podatkowego i poprzestał jedynie na użyciu sformułowań niedookreślonych. Z uzasadnienia wniosku nie wynika, czy i w jakim ewentualnie stopniu kwota zobowiązania podatkowego przekracza możliwości płatnicze skarżącego. W złożonym wniosku skarżący nie przybliżył bowiem Sądowi stanu posiadania, jak i wysokości ponoszonych wydatków, przez co nie jest możliwe ustalenie jego rzeczywistych możliwości finansowych. Sąd podkreśla, że zweryfikowanie tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawcy, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. W świetle powyższego stwierdzić należy, że Sądowi nie jest znana sytuacja majątkowa skarżącego, gdyż do akt sprawy nie zostały przedłożone jakiekolwiek dokumenty źródłowe, poza deklaracjami podatkowymi za 2012 r. oraz wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Bez wątpienia zeznania podatkowe, z których wynika informacja o wysokości osiągniętego przez skarżącego dochodu za 2012 r., nie obrazują całokształtu jego sytuacji materialnej. Również fakt złożenia przez skarżącego wniosku o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz odsetkami za zwłokę pozostaje bez wpływu dla oceny ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Należy również wskazać, że w zawartym w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji K. K. wskazał identyczne okoliczności, które przywołał we wniosku zawartym w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1410/13 Sąd ten odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji, a prawidłowość tego rozstrzygnięcia potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie na to postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt II FZ 495/14 Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się m.in. do złożonych przez skarżącego zeznań podatkowych za 2012 r., które - w jego ocenie - miały obrazować całokształt jego sytuacji materialnej. Sąd ma na uwadze, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymaga również zaakcentowania, że Sąd nie jest zobowiązany z urzędu ustalać, czy wynikająca z decyzji kwota jest wartością, której utrata stanowi dla skarżącego znaczną szkodę, a także jej wyegzekwowanie prowadzić mogłoby do pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącego. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domaga się wnioskodawca, to on musi uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach wspomnianych wyżej przesłanek. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.